Η ΜΙΝΘΑ - ΜΙΝΘΗ ΟΠΩΣ ΕΓΩ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΣΑ

 Ας κάνουμε λοπόν πάλι δικό μας και τωρινό έναν αρχαίο διαχρονικό μύθο. Αρχικά θα μεταφερθούμε στην περιοχή όπου διαδραματίστηκέ εκείνη η πρωτοϊστορική περιπέτεια . Βρισκόμαστε σ'ένα πανάρχαιο ελληνικό κράτος στην περιοχή της Τριφυλίας. Τα όριά του τ'αποτελούν τρεις ποταμοί : στα βόρεια ο Αλφειός,στα νότια η Νέδα και στ'ανατολικά ο ποταμός Διάγων . Να συμπληρώσω, πως η ονομασία Τριφυλία προέκυψε απ' τα τρία ελληνικά φύλα ,που το συνέστησαν : τους Καύκωνες ,τους Μινύες και τους Ηλείους. Επίσης , πως η περιοχή απολάμβανε την ανεξαρτησία της μέχρι τον Β' Μεσσηνιακό πόλεμο ,όταν -δυστυχώς-  πέρασε στα χέρια των Σπαρτιατών, οι οποίοι αργότερα την παραχώρησαν στους Ηλείους.

 Σύμφωνα με την κωδικοποιημένη αλήθεια του Μύθου, στην περιοχή ζούσε η Τιτανίδα θεά Μίνθη ή Μίνθα (το -α στις καταλήξεις είναι πάντα της δωρικής εκδοχής).  Ήταν κόρη του χθόνιου Τιτάνα θεού Κωκυτού. Μια υπόγεια ποτάμια ομορφιά που το μυστήριο κι η σοφία της την έκαναν ασυναγώνιστη. Την ερωτεύτηκε βαθιά ο θεός Άδης. Εγώ θαρρώ, πως ένιωθε ότι η ψυχή της ήταν αρχέγονη και γεμάτη με ιδεατές γνώσεις ,όπως και η δική του εξάλλου. Ήταν ένας μεγάλος έρωτας, μ'όλα τα γνωρίσματα του χιλιόχρονου Κρόνιου Πολιτισμού. Μόνο που οι εποχές είχαν αλλάξει. Πάντα αλλάζουν άλλωστε. Οι νέοι θεοί, οι θεοί του Ολύμπου ήθελαν την Περσεφόνη στο πλευρό του. Ο Κωδικοποιημένος Μύθος αναφέρει σε μια εκδοχή του, πως η Περσεφόνη για την εκδικηθεί την πάτησε , μέχρι που έλιωσε το σώμα της -κι έπειτα ο θεός Άδης τη μετέτρεψε στο αρωματικό φυτό. Εγώ θαρρώ πως η Περσεφόνη την αφομοίωσε με τον τρόπο που είχαν όλοι οι νέοι θεοί ν'αφομοιώνουν τις τιτανικές ιδιότητες των προγενέστερων Αρχέγονων Δυνάμεων. Και το άρωμα που έμεινε απ'αυτη την μοιραία πράξη ,εγώ δεν νομίζω πως της το έδωσε ο Άδης θεός. Ήταν ένα δώρο μεγαλείου της ίδιας της Μίνθας . Άφησε με δική της βούληση το άρωμά της για να ξορκίζει το κακό απ'τον συχνά δύσοσμο και φρικτά σκοτεινό κόσμο. (και μέσα απ'αυτή τη θεώρήσή μου έχω διαμορφώσει την ειδική μου πίστη για τ' Αρώματα- άλλη κουβέντα ετούτη--).

 

Απ' το βουνό Μίνθη που υπάρχει στην περιοχή και φέρει  τ'όνομα της Ναϊάδας Τιτανίδας Νύμφης πηγάζει ο ποταμός Διάγων , που εκβάλλει πιο πέρα ,στον ποταμό Αλφειό. Απ'την ονομασία του θα μπορούσε κάποιος να εννοήσει, πως τα νερά του διάγουν -δηλαδή μεταφέρουν διαμέσω του κάτω κόσμου- τα δικά τους μηνύματα στην άλλη ποτάμια όχθη της περιοχής. Εξάλλου θά'πρεπε να προκαλεί κατάπληξη που σε απόσταση 17 χιλιομέτρων απ'το βουνό Μίνθη ,δίπλα στις όχθες του Αλφειού, εντοπίζεται εκτεταμένο νεκροταφείο, μέσα στ'οποίο υπάρχει μια κατασκευή λατρευτικού χαρακτήρα-προφανώς ένα νεμρομαντείο. Επίσης , στην κορυφή της Μίνθης ,σε ύψος 1221 μέτρων βρέθηκαν (το 2010) τα θεμέλια ενός κτίσματος, του οποίου  η κάθε πλευρά  φτάνει τα 8 μέτρα . Πάνω σ'αυτά κτίστηκε έπειτα ένας βυζαντινός ναός. Όμως στο βάθος ανασαίνει ακόμα ένα ιερό κορυφής, στον Πλούτωνα θεό δοσμένο.

Σίγουρα ο Πλούτωνας- Άδης είχε αγαπήσει πολύ την Μίνθα του. Θαρρώ πως θα της είχε εξομολογηθεί σε κάποια τρυφερή στιγμή πως ήταν για 'κείνον όλος ο κόσμος . Έστω..ο Κάτω Κόσμος-αυτός του αναλογεί. Βέβαια η Ανάγκη (μέγιστη δύναμη) πήρε την Ττανίδα αγαπημένη του μακριά απ'την ζωή του και τον κόσμο του. Όμως έμεινε για πάντα στα όνειρά του. Γιατί -θαρρώ- κοιμάται κι ο Πλούτων κάπιοες στιγμές . Κι είναι αυτές ακριβώς οι μυστικές οι στιγμές που οι άνθρωποι εμπνέονται έργα σπουδαία μέσα σε μια ιερή νηφάλια μέθη από άρωμα μέντας. Και τα έργα αυτά -αν ολοκληρωθούν και γεννηθούν -τον νικούν τον μεθυσμένο Άδη και γίνονται αθάνατα. Ναι πιστεύω πως την κάνει αυτή την παραχώρηση ο Πλούτωνας, στη Μνήμη του μεγάλου έρωτά του.
 Επιλογικά ν'αναφέρω πως στην αίθουσα των Σφιγγών στις Μυκήνες ανασκάφηκε μια πινακίδα με κατάλογο μυρωδικών...σέλινο, κόλιανδρος, κύμινο,μάραθο, σουσάμι και ...μέντα.
Φιλότηητα !
amgiemin
 ( Αγγελική Μουστάκου)

 

Η αρχαιότερη βυθισμένη πολιτεία

 Στην Πελοπόνησο υπάρχουν τόποι πλήρεις από μύθο και προϊστορική μνήμη, τόποι γαλαξιακοί. Θα εστιάσω στην ανατολική άκρη του Λακωνικού κόλπου , συγκεκριμένα στην θάλασσα που ακολουθεί μετά την Νεάπολη Βοιών, τα Βιγκλάφια και την Πούντα. Εκεί, 700 μέτρα βορειοανατολικά της  Ελαφονήσου υπάρχει  η μικρή νησίδα Παλοπέτρι . Ανάμεσα στην στεριά και στην νησίδα , μέσα στα γαλαζοπράσινα νερά  ,βρίσκεται η αρχαιότερη βυθισμένη πολιτεία, μια πολιτεία πέντε χιλιάδων ετών. Είχε χτιστεί   και είχε ακμάσει στην ιδιαίτερα στην πρώιμη εποχή του χαλκού, δηλαδή 3.200-2000 π.Χ. Το πιθανότερο είναι πως η ύπαρξή της είχε συνεχιστεί και μέχρι την ύστερη εποχή του χαλκού ,δηλαδή στην μυκηναίκή λεγόμενη εποχή ,συγκεκριμένα 1600- 1000 π.Χ. Το σχήμα των κεραμικών αγγείων που βρέθηκαν συνέβαλε στην προσέγγιση της χρονολόγησης.

 Το τμήμα της  βυθισμένης πολιτείας που έχει βρεθεί σήμερα είναι 9 στρέμματα ενώ υπολογίζεται ότι η έκτασή της έφτανε τα 100.000 τετραγωνικά μέτρα. Η ριμοτομία της μαρτυρείται στις ακέραιες κατόψεις των κτιριακών συγκροτημάτων. Υπήρχαν δρόμοι, αυλές, θαλαμοειδείς και κιβωτιόσχημοι τάφοι. Διακρίνονται 15 σπίτια που πρέπει να ήταν διώροφα και να είχε το καθένα γύρω στα 10 δωμάτια όπου κατοικούσαν περίπου 20 άτομα. Τα θραύσματα πίθων και τ'άπειρα υφαντικά βαρίδια που βρέθηκαν στον βυθό επιβεβαιώνουν ενα είδος εξελιγμένης βιοτεχνίας υφασμάτων και μια εμπορική δραστηριότητα. Εξάλλου η λακωνική περιοχή ανοίγεται στον εμπορικό υδάτινο δρόμο Ελαφόνησος, Κύθηρα, Αντικύθηρα, Κρήτη και τα κεραμικά θραύσματα ξεκινώντας από κοινή πρότυπη πηγή έμπνευσης ,δημιουργίας κι επιρροής απλώνονται σ'όλη την ευρύτερη έκταση.
 Ανάμεσα στα οικοδομήματα δεν εντοπίζονται  ούτε δυο όμοια κτίσματα . Το  κοινό χαρακτηριστικό που διακρίνεται αποτελούσε ένα μεγάλο κεντρικό δωμάτιο που ενδέχεται να ήταν και μια εσωτερική αυλή.Το άλλο κοινό στην κάτοψη των κτιρίων της πόλης είναι η πέτρινη θεμελώσή τους η οποία διασώζει μέχρι σήμερα την μορφή τους. Οι πέτρες στα θεμέλια είχαν κριθεί απαραίτητες για την αποφυγή της υγρασίας και της διάβρωσης απ'το νερό της βροχής που κυλούσε στους δρόμους. Τα πάνω τμήματα των τοίχων, τα οποία στηρίζονταν στην πέτρινη βάση ήταν οικοδμημένα από τούβλα που είχαν φτιαχτεί από πηλό και είχαν στεγνώσει στον ήλιο και στον αέρα. Οπότε ήταν αναμενόμενο να καταστραφούν οι τοίχοι -αλλά όχι τα θεμέλιά τους -μετά απ' την καταπόντιση του οικισμού.Οι δρόμοι ,οι οποίοι ορίζονταν απ'τις ευθείες των σπιτιών είχαν πλάτος πέντε μέτρα.
 Αξίζει να σημειωθεί πως στην απέναντι στεριά, στα Βιγγλάφια υπάρχει μα ακόμα απ'τις αρχαίες πυραμίδες που έχουν βρεθεί στην Ελλάδα. Σε βράχο ,κοντά στην πυραμίδα υπάρχει λαξευμένη μια μορφή Σφίγγας, πάντα παραμελημένη  κι αινιγματική.

Επίσης υπάρχουν λαξευμένοι τάφοι στον βράχο,τόσο στην ακτή της Πύντας όσο και στην μικρή νησίδα Παυλοπέτρι.

 Εντύπωση μου προκάλεσε επίσης η πληροφορία πως στην περιοχή προφανώς υπήρχε λατρεία των Χαρίτων. Σε δύο περοχές μαρτυρείται η λατρεία των τριών Χαρίτων : στην Ελαφόνησο και στον Ορχομενό της Βοιωτίας, όπου υπάρχουν οι Πηγές των τριών Χαρίτων.
 Πάντως, για την περιοχή του Λακωνικού κόλπου ζει κι ένας μύθος που θέλει την θεά Αφροδίτη να πραγματοποιεί καταβύθιση στεριάς , για να βοηθήσει τις τρεις Χάριτες που τις διεκδικούσαν οι κυνηγοί. Έτσι σχηματίστηκαν τα διάφορα νησιά της περιοχής όπου αυτές μπορούσαν να ζουν προστατευμένες ,καθώς η θάλασσα που παρεμβλήθηκε αποτελούσε εμπόδιο για τους κυνηγούς. Οι μύθοι κρύβουν σίγουρα αλήθειες ,που όμως για να προκύψουν θέλουν ένα πνεύμα βασανιστικά μυημένο σ'άλλα επίπεδα.
Το καλό για την αρχαιότερη βυθισμένη πολιτεία ,για την οποία μιλάμε είναι πως ο καταποντισμός της την βοήθησε τελικά να κρατήσει την ιδέα της όψης  που είχε 5 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα ,εφόσον δεν χτίστηκαν άλλες πολιτείες πάνω στα θεμέλιά της, όπως έγινε στις άλλες περιπτώσεις. Έτσι, η ψηφιακή αναπαράσταση που έινε στην μορφή της εντυπωσιάζει καθώς καταδεικνύει έναν  πολιτισμό τόσο όμοιο με τον σύγχρονο .

 Τ'αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της βυθισμένης πολιτείας τα είχε εντοπίσει ήδη απ'το 1904 ο Έλληνας αρχαιολόγος Φωκίων Νέγρης , Τότε δεν είχε δοθεί διάσταση στο θέμα, πράγμα που δεν μας ξενίζει πια. Το 1968 ο αρχαιολογικός χώρος τοπιογραφήθηκε απ'το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του Κέμπριτζ. Το 2009 ξεκίνησαν οι υποβρύχιες έρευνες στη περιοχή απ'το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ.
 Έχουμε στον τόπο μας όχι μόνο τον πιο μαγευτικό πυθμένα της ελληνικής πρϊστορίας αλλά και το πιο σπάνιο πρόπλασμα του προϊστορικού παγκόσμιου πολιτισμού. Αυτό αποτέλεσε την βάση της κοινωνικής,οικονομικής και οικιστικής οργάνωσης. Αλλά δεν ασχολούμαστε εμείς με τις βυθισμένες Ατλαντίδες περιοχές . Μόνο η μητέρα θάλασσα τις αγκαλιάζει και τις λυτρώνει ακόμα. Δεν θα διαμαρτυρηθώ γιατί ο σκοπός μου είναι άλλος. Ήθελα μόνο να μιλήσω ελάχιστα για την αρχαιότερη βυθισμένη πολιτεία. Τα υπόλοιπα είναι των βυθών της θαλασσας και των υδάτινων θεών.
angiemin

Αμύκλες

Πέντε χιλιόμετρα νότια της Σπάρτης, στο λόφο της Αγίας Κυριακής Αμυκλών (εκκλησάκι), βρίσκεται το Ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνος ή Ιερό Υακίνθου και Απόλλωνα.
Πριν από τη δημιουργία του ιερού, οι Αμύκλες υπήρξαν μια από τις παλαιότερες πόλεις της αρχαιότητας. Οι ανασκαφές έδειξαν την ύπαρξη οικισμού της Μεσοελλαδικής περιόδου (2000-1600 π. Χ.) πάνω στο λόφο. Η πρώτη, λοιπόν, χρήση του λόφου δεν αφορούσε ιερό χώρο, αλλά οικισμό, από τον οποίο υπάρχουν πολλά κινητά ευρήματα, αλλά και τα δεκάδες κυκλικά ορύγματα, στην επιφάνεια του λόφου, τα οποία ήταν υποδοχές για μεγάλα αποθηκευτικά πιθάρια οικιών.
Η στροφή για τη μετατροπή του χώρου σε θρησκευτικό κέντρο έγινε στα τέλη της Μυκηναϊκής εποχής (12ος – 11ος αιώνας π.Χ), οπότε, στα χαλάσματα των οικιών του λόφου, αρχίζει να λειτουργεί ένα ιερό. Δεν γνωρίζουμε την αρχική μορφή του ιερού. Η πόλη των Αμυκλών, προφανώς, μεταφέρεται κάπου, ίσως μεταξύ Αμυκλαίου και Βαφειού, ενώ ο λόφος μετατρέπεται αποκλειστικά σε ιερό, το οποίο ανθεί από τον 10ο αιώνα π.Χ. Τα άφθονα γεωμετρικά αγγεία δηλώνουν κάτι συνέβαινε, εκεί πάνω, για πολύ κόσμο.
Τα τέλη του 8ου και ο 7ος αιώνας π.Χ σηματοδοτούν την πρώτη μνημειακή φάση του χώρου, όπου γίνονται εκτεταμένες επεμβάσεις στο λόφο: παραμερίζονται τα χαλάσματα της παλιάς πόλης, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του νέου περιβόλου, αλλά και για το γέμισμα του χώρου μεταξύ περιβόλου και κορυφής του λόφου, ώστε να δημιουργηθεί χρήσιμη επίπεδη επιφάνεια. Σταδιακά λοιπόν και μετά από αναδιαμορφώσεις, το Αμυκλαίον μετατρέπεται σε σημαντικό πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της Σπάρτης. Η σημαντικότατη σπαρτιατική γιορτή Υακίνθια που τελείται στο Αμυκλαίον συμβολίζει την πολιτική συμφιλίωση της Δωρικής Σπάρτης (Απόλλων) με τον προδωρικό πληθυσμό των Αμυκλών (Υάκινθος).
  Σε έναν αγώνα δισκοβολίας μεταξύ του θεού και του Υάκιθνου, άθελά του ο πρώτος τον σκότωσε με το δίσκο. Άλλη παραλλαγή του μύθου αποδίδει τον θάνατο του Υάκινθου στον άνεμο Ζέφυρο, ο οποίος έσπρωξε επίτηδες το δίσκο του Απόλλωνα στο κεφάλι του Υακίνθου, εξαιτίας της ζήλιας του, καθώς αγαπούσε τον Υάκινθο. Στο μέρος που έπεσε το αίμα από την πληγή του Υακίνθου, φύτρωσε το πολύ όμορφο άνθος, που πήρε και το όνομα «Υάκινθος». Λέγεται ότι το άνθος φέρει ζωγραφισμένο στα πέταλά του τα δύο αρχικά γράμματα του ονόματός του, το «Υα». Ο Υάκινθος τάφηκε στις Αμύκλες και, αργότερα, πάνω από το βωμό του, χτίστηκε ο περίφημος «θρόνος του Απόλλωνα», ένα ιδιόρρυθμο οικοδόμημα με στοές και δωμάτια.
Τότε, στη γεωμετρική περίοδο, εμφανίζεται το ανεικονικό ξόανο, το λατρευτικό ξύλινο άγαλμα που από μικρό ειδώλιο, το οποίο μεταφερόταν από την οικία του ιερέα στον λόφο για τις γιορτές, μετατρέπεται στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ σε έναν κολοσσιαίο άμορφο, ξύλινο κορμό, που, όπως αποδεικνύει και η αναπαράσταση του καθηγητή Μανώλη Κορρέ, δεν ήταν μόνο του. Το ξόανο στεκόταν σε οικοδόμημα που ονομάστηκε «Θρόνος του Απόλλωνα» είχε έναν εσωτερικό χώρο, στον οποίο είχαν πρόσβαση όλοι από τα πλάγια. Εκεί λάμβαναν χώρα οι πρώτες τελετές για τα «Υακίνθια», οι οποίες ήταν αφιερωμένες στον Υάκινθο.
Ο «Θρόνος του Απόλλωνα», τον 6ο αιώνα π.Χ, γίνεται ακόμα μεγαλύτερος. Το αποτέλεσμα ήταν ένα κολοσσιαίο κάθισμα, στο κέντρο του οποίου βρισκόταν το κιονόμορφο άγαλμα του Θεού Απόλλωνα. Το άγαλμα, όπως αναφέρει ο Παυσανίας ήταν τριών πήχεων, επομένως πρέπει να ήταν ένα κολοσσιαίο άγαλμα, γύρω στα 14 μέτρα. Ήταν η παλιά ανεικονική ξύλινη παράσταση κάποιας θεότητας (Υακίνθου), η οποία επενδύθηκε με χάλκινο έλασμα από τον γλύπτη Βαθυκλή από την Μαγνησία της Μικράς Ασίας. Το άγαλμα κρατούσε στα χέρια του λόγχη και τόξο και στο κεφάλι, κράνος. Ο θρόνος, που ήταν επίσης έργο του Βαθυκλή, είχε ως εξής: Το κάθισμα του θρόνου ήταν φτιαγμένο από οριζόντιους δοκούς. Κάθε μία από αυτές τις δοκούς μπορούσε να θεωρηθεί ως ξεχωριστή θέση καθίσματος. Την πρόσοψη του κτιρίου, δεξιά και αριστερά στηρίζουν τέσσερις γυναικείες μορφές, δύο Χάριτες και δύο ‘Ωρες. Το πίσω μέρος και τα χαμηλότερα μέρη του ήταν διακοσμημένα με ανάγλυφες παραστάσεις, όπως η παράσταση της Ταϋγέτης και της Αλκυόνης που τις απάγουν ο Ζεύς και ο Ποσειδών, ο Περσέας που αποκεφαλίζει τη Μέδουσα, η Αθηνά που οδηγεί τον Ηρακλή στον Όλυμπο, η μονομαχία του Αχιλλέα με το Μέμνονα, σκηνές από τους Άθλους του Ηρακλή. Στοές και δωμάτια αποτελούσαν το ιδιόμορφο αυτό κτίσμα (στωικό οικοδόμημα-βωμός), με το εσωτερικό περιστύλιο για την παρακολούθηση των τελετουργιών γύρω από τον τάφο-βωμό του Υακίνθου, που ήταν ταυτόχρονα και βάθρο του κολοσσικού αγάλματος του Απόλλωνος. Οι προσφορές θυσίας σ’ αυτό το βωμό γίνονταν μέσω μιας χάλκινης πόρτας. Εντυπωσιακά είναι τα μικτά κιονόκρανα του ναού. Ο Βαθυκλής συνδύασε την δωρική λιτότητα με την ιωνική λεπτότητα, παρουσιάζοντας ένα άρτιο αποτέλεσμα. Το δε ξόανο/άγαλμα του θεού προεξείχε πάντα, ως κεραία, στο κέντρο του λόφου και της κοιλάδας της Λακωνίας.
Τα «Υακίνθια» τελούνταν τον Λακωνικό μήνα Εκατομβέα (Ιούλιος). Η γιορτή αυτή ήταν πολύ σημαντική, κυρίως για τους Αμυκλαιείς, οι οποίοι, όπου και να βρίσκονταν, γύριζαν στην πατρίδα τους για την συγκεκριμένη γιορτή. Μάλιστα, στις εκστρατείες, οι αρχηγοί έκαναν μηνιαία ανακωχή με τους αντιπάλους τους, έτσι ώστε οι στρατιώτες να συμμετέχουν στα «Υακίνθια». Ήταν τριήμερη γιορτή, με διήμερο πένθος και με χαρμόσυνες τελετές την τρίτη ημέρα. Κατά το πρώτο μέρος γίνονταν καθαρμοί και λιτά δείπνα, ενώ το δεύτερο μέρος γίνονταν πανηγυρικές εκδηλώσεις , αγώνες και θυσίες, ενώ προσφερόταν στο Θεό Απόλλωνα, χιτώνας. Τον χιτώνα είχαν υφάνει Σπαρτιάτισσες και τον μετέφερε πομπή Σπαρτιατισσών παρθένων, μέσω της «Υακινθίας Οδού», που ένωσε τη Σπάρτη με τις Αμύκλες.
Σήμερα, στον χώρο υπάρχει ανάλημμα, περίβολοι και ίχνη θεμελίων από διάφορες περιόδους και ένας κυκλικός βωμός. Αρχιτεκτονικά μέλη μεικτού ρυθμού, δωρικού και ιωνικού εκτίθενται στο Μουσείο Σπάρτης.

Οι Σπαρτιάτες και οι άλλοι.- Μέρος β'

 Ποιοί ήταν οι Σπαρτιάτες; Αυτό είναι τόσο ξεκάθαρο όσο κι ο μέλανας ζωμός ,που γεύονταν καθημερινά. Οι ίδιοι δήλωναν Δωριείς, όπως οι Μεσσήνιοι, αλλά στην πραγματικότητα τους χώριζαν κόσμοι ολόκληροι κι όχι μόνο τα βουνά του Ταϋγέτου. Το μόνο κοινό που είχαν σίγουρα ήταν ο ουρανός.  Απ'τις δυο πλευρές των βουνών ,τιμούσαν -δίπλα στην νεόφερτη θεά Άρτεμη -τον αυτόχθονα θεό Ποσειδώνα. Στην περιοχή επικρατούσε η απόλυτη αντίφαση :ειρήνη στη Μεσσήνη, πολεμική διάθεση στη Λακωνία-έτσι ήθελαν ν' αποκαλούν τη χώρα τους οι Σπαρτάτες. Δεν τους ταίριαζε καθόλου -ως εικόνα- πως οι ''κακοί'' Δωριείς υπήρξαν οι πρώτοι ευεργέτες του κόσμου. Οι ηγέτες των Σπαρτιατών απαγόρευαν τον φόβο. Ο περίφημος Λκούργος έλεγε πως δεν έπρεπε να φοβούνται ούτε ζωντανούς, ούτε νεκρούς. Οπότε, έπρεπε να εξαφανιστούν όλοι όσοι προκαλούσαν φόβο.
 Οι Μεσσήνιοι είχαν ένα όραμα, οι Σπαρτιάτες ίσως  ένα τραύμα. Ίσως κάτι που τους καταπίεζε -και που ήθελαν ν' αποσιωπήσουν -να είχε κωδικοποιηθεί στη συμπεριφορά τους. Για κάποιο λόγο δεν ένιωθαν άνετα με όλους τους υπόλοιπους και ισχυρίζονταν πως απεχθάνονταν την δικτατορία. Έτσι ο Λυκούργος, ο μυθικός νομοθέτης τους, εμπνεύστηκε έναν τρόπο διακβέρνησης που την καθιστούσε αδύνατη. Πολλοί ιστορικοί θεώρησαν πως ο Λυκούργος υπήρξε μια μυθική-συμβολική φιγούρα. Άλλοι πάλι πιστεύουν πως υπήρξε πραγματικά και πως έφτιαξε την ευφυή νομοθεσία του γύρω στο 800 π.Χ. Όρισε διπλή βασιλεία-δύο βασιλιάδες ήταν καλύτερα, γιατί μπορούσε ο ένας να ελέγχει τον άλλον. Κι επειδή ούτε αυτό ήταν αρκετό, διορίστηκαν και οι πέντε έφοροι, που μεριμνούσαν τόσο για το λαό,όσο και για τους δυο βασιλιάδες. Για να εξασφαλίσει ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο, ο Λυκούργος εισήγαγε την Γερουσία ως σημαντική καινοτομία. Αυτό το συμβούλιο των σοφών γερόντων δυνάμωνε την πεπόίθηση των πολιτών και δεν τους άφηνε να παρεκκλίνουν από θαυμασμό προς τους βασιλείς-ούτε όμως άφηνε τους βασλείς να οραματίζονται πως θα εξουσιάσουν τον λαό. Με τον τρόπο αυτό οι 28 γεροντότεροι της Σπάρτης αποτέλεσαν την ασφαλή άγκυρα που εξασφάλιζε την ηρεμία και την συνέχεια.
 Ο Λυκούργος είχε επινοήσει μια κάποια δημοκρατία πολύ καιρό πριν να έχουν αυτήν την ιδέα οι Αθηναίοι : ορίζω ένα συμβούλιο γερόντων δίπλα στους βασιλείς, θεσπίζω κατα καιρούς συγκέντρωση του λαού όπου γίνονται προτάσεις και λαμβάνονται αποφάσεις. Όλοι οι πολίτες είναι ίσοι μεταξύ τους.
 Ωστόσο ως προς τη διατροφή δεν υπήρχε ισότητα. Ο Λυκούργος είχε   ορίσει συγκεκριμένη ποσότητα φαγητού για άντρες και γυναίκες. Επίσης εξαφάνισε τα χρήματα. Οι αγοραπωλησίες δεν γινόταν με ασήμι και χρυσάφι αλλά με τα σιδερένια κέρματα που έκοψε,τα οποία ήταν βαριά και χαμηλής αξιάς ,ώστε να μην μπαίνει κανείς εύκολα στην σκέψη της συσσώρευσής τους. Εξάλλου δεν είχαν καμμία αξία έξω απ'την περιοχή τους.
Η απουσία χρημάτων απομόνωσε τους Σπαρτιάτες,εφάσον εξασθένισε το εμπόριο. Με την επιμονή του για έλεγχο ο Λυκούργος είχε την εποπτεία των τροφίμων . Όλοι έπαιρναν την ίδια ποσότητα κριθαρένιου αλευριού,σιταριού, κρασιού,τυριού και σύκων. Μεγάλη ποικιλία δεν υπήρχε ,εφόσον πρωί μεσημέρι και βράδυ επικρατούσε ως γεύμα ο μέλανας ζωμός-που μάλλον δεν ήταν τόσο κακός όσο η φήμη του. Μπορεί να ήταν αποκρουστικός στην όψη, όχι όμως και στην γεύση.Ήταν μια σούπα από αίμα σφαχτών, χοιρινό κρέας, μπαχαρικά και ξύδι. Κανένας Σπαρτιάτης δεν τολμούσε να την αποφύγει-διαφορετικά κινούσε τις υποψίες πως κάτι είχε φάει κρυφά-πράγμα που δεν ήταν επιτρεπτό στο κράτος του Λκούργου.
 Ιδιωτική περιουσία και ιδιωτική ζωή δεν υπήρχε στη Σπάρτη. Τα παιδιά αναθρέφονταν με δημόσια έξοδα.Ο έλεγχος των γεννήσεων ήταν άκαμπτος . Τα παιδιά εξετάζονταν κατά την γέννησή τους και όσα κρίνονταν αδύναμα εκτοπίζονταν σ'ένα φαράγγι του Ταϋγέτου.
 Ο μικρός Σπαρτιάτης ήταν ένας στρατιώτης. Στα επτά του χρόνια μεγάλωνε ήδη σε στρατώνες. Μάθαινε τόσο γράψιμο και διάβασμα όσο ήταν αναγκαίο για τα βασικά-κατά τ'άλλα η εκπαίδευσή του ήταν βασισμένη στην ικανότητα να υπακούει,ν'αντέχει στις κακουχίες και να νικά στις μάχες. Περπατούσε ξυπόλυτος και εκτελούσε όλες τις ασκήσεις τους κατά κανόνα γυμνός. Στα δώδεκα χρόνια του αποκτούσε ένα χιτώνα και οι μέρες της φροντίδας του σώματός του ήταν πολύ συγκεκριμένες και περιορισμένες. Κοιμόταν μαζί με άλλους -κατά ομάδες -μέσα σε καλύβες σπάζοντας με γυμνά χέρια -και χωρίς κάποιο είδος μαχαιριού -τις άκρες των καλαμιών.
 Κοινές δοκιμασίες, κοινά σπίτια. κοινή σούπα. Μόνο οι γυναίκες άλλαζαν την  εικόνα στη μονότονη Σπάρτη. Εφόσον ο κόσμος των αντρών δεν απαιτούσε καθαριότητα και μαγείρεμα και τα παιδιά τους ακόμα τα έπαιρνε το κράτος, οι ίδιες ήταν ελεύθερες να κάνουν ό,τι ήθελαν. Έτσι, οι γυναίκες στην Σπάρτη είχαν φτάσει σε μια ελευθερία,που στην υπόλοιπη Ελλάδα ήταν αδιανόητη. Το μοναδικό καθήκον τους ήταν οι καθημερινές ώρες γύμνασης,που κι αυτές είχαν οριστεί απ'τον Λυκούγο. Οι δυνατές γυναίκες θα γενννούσαν δυνατούς στρατιώτες. Έτσι,εξασκούνταν και οι ίδιες στην πάλη και στο τρέξιμο και διδάσκονταν να ρίχνουν δίσκο και δόρυ.Το πρότυπό τους δεν ήταν πια η προγονική θεά του τόπου,η Δήμητρα. Το πρότυπό τους ήταν πλέον οι Αμαζόνες.
 Οι Σπαρτιάτισσες μαζί με τους μύες απέκτησαν και αυτοεκτίμηση. Η Αθήνα επέκρινε την χαρακτηριστική άνεσή τους ,η οποία δεν περιοριζόταν μόνο στα διάφανα ενδύματά τους. Αυτές ποτέ δεν ήταν υπάκουες νοικοκυρές και ποτέ υποχείριο των ανδρών.Οι ίδιες  διάλεγαν τον άνδρα τους-που συχνά δεν ήταν μόνο ένας.
 Οι Σπαρτιάτες δεν ήξεραν μόνο με τα όπλα να στοχεύουν. Οι παρατηρήσεις τους ήταν εξίσου απόλυτες και αιχμηρές.-και μέχρι σήμερα θρυλικές.Την τέχνη στις λέξεις την εκτιμούσαν στην Σπάρτη όσο και την τέχνη στον πόλεμο. Σ'αυτή την πόλη δεν σφυρηλατούσαν μόνο ξίφη,αλλά και φράσεις.
 Ένας απ'τους μεγαλύτερους ποιητές της αρχαϊκής εποχής ,ό Αλκμάνας ,που έζησε εκεί, τραγούδησε σύντομα και  λυρικά πως ο ποιητής κι ο στρατιώτης είναι εξίσου σημαντικοί για το κράτος. Τις λέξεις τις μεταχειρίζονταν πράγματι ως όπλα (πράγμαπου ήταν αποφασιστικής σημασίας στον μακρύ Μεσσηνιακό πόλεμο).  Στην επιφανή ομάδα των επτά σοφών οι τρεις είναι απ'την Λακωνία: ο Αριστομένης, ο Χίλων και ο Μύσων.
 Η Σπάρτη αποτέλεσε μια πόλη αντιφάσεων.

Μεσσήνιοι και Μυκηναίοι- Α' Μέρος

Τι έχει αυτός ο τόπος και δεν μπορεί κανείς να τον ξεχάσει, αν μια φορά τον έχει δει; Κατ'αρχήν ,είναι γεμάτος με πολιτισμικά άνθη αιώνων. Ήδη απ' το 3000 π.Χ. -κατά την εποχή του χαλκού -η ανάμειξη κασσίτερου και χαλκού έδινε μέταλλο αξεπέραστο σε σκληρότητα .Μ'αυτό φτιάχτηκαν -πέρα απ'τα όπλα-άπειρα έργα τέχνης ,που σπερματικά έδωσαν την ιδέα της μορφής τους στους επόμενους αιώνες ,τους αιώνες των πιο όμορφων γλυπτών.
 Πρωτεύουσα της περιοχής ,που μια μέρα θα ονομαζόταν Μεσσήνη ,ήταν εκείνη την εποχή η αμμώδης Πύλος . O Όμηρος λέει για τον βασιλιά της Πύλου πως ήταν η ίδια η προσωποποίηση της Δικαιοσύνης, πράγμα που μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ακόμα κι από την περιβαλλοντική πολιτική που ο βασιλιάς εφάρμοζε. Ήταν ένας οικολόγος του 1250 π. Χ. ,ο οποίος διέθετε μια ομάδα εργατών,εξειδικευμένων στην προστασία της φύσης ,καθώς οι κάτοικοι της περιοχής κατέστρεφαν τα δάση για τους γνωστούς ανά τους αιώνες λόγους.
 Oι καλλιέργειες ήταν πλούσιες και φροντισμένες . Υπήρχαν  ελιές,συκιές, που ρίζωσαν για πάντα στον τόπο .Κοντά σ'αυτά υπήρχε κι η καρυδιά ,που την είχαν φέρει οι προγενέστεροι δεινοί θαλασσοπόροι της αρχέγονης αυτής γης από τα ταξίδια τους στη Μικρά Ασία. Στα χωράφια εκτός από σιτάρι και κριθάρι, πλήθαινε κι η σίκαλη, που επίσης την είχαν φέρει απ' την Ανατολή. Τα σταφύλια  ωρίμαζαν κάτω απ'τον ανεξάντλητο ήλιο.
 Πέρα από τους καρπούς της γης, φημίζονταν και για τους καρπούς του πνεύματος και της υψηλής αισθητικής τους. Ως ειδικοί στη μεταλλοτεχνία ήταν φημισμένοι και για τα όπλα που κατασκεύαζαν.  Τα πιο περιζήτητα ήταν τα ξίφη και δόρατα made in Mykene  ή made in Pylos (όπως θα λέγαμε σήμερα)  . Οι σιδηρουργοί της Πελοπονήσου θεωρούνταν οι καλύτεροι και μετά απ' την εποχή του Χαλκού.
Επιπλέον, ο πελάτης βασιλιάς νοιάζονταν για την απόκτηση κι άλλων αγαθών . Σ'όλη τη διάρκεια  των ανακτορικών χρόνων (που θεωρείται η Πρωτοελλαδική 2 περίοδος ) ,όπως και στα μυκηναϊκά χρόνια, άπειρες ήταν οι παραγγελίες γι' αρώματα και μυρωδάτα ελαιώδη χρίσματα σώματος που παράγονταν στην περιοχή. Οι πλούσιες πόλεις της Ανατολής ,μεταξύ των οποίων και η Τροία πλήρωναν  ακριβά για να τ' αποκτήσουν.
 Οι αποθήκες στις Μυκήνες, στην Τίρυνθα,στην Πύλο στη Σπάρτη ήταν γεμάτες με θησαυρούς .Το εμπόριο έφερε πλούτο ( ίσως και κάτι άλλο πέρα απ'το εμπόριο ,που δεν συνάδει ώστε ν'αναφερθεί εδώ ). Τα τραπέζια λύγιζαν απ'τα χρυσά μαχαιροπίρουνα και οι άρχοντες κάτω απ'τις βαριές χρυσές κορώνες. Οι τάφοι έμοιαζαν με μεταλλεία χρυσού.Οι βασιλιάδες θα μπορούσαν να είναι ικανοποιημένοι, αλλά οι άνθρωποι ποτέ δεν ήταν διαφορετικοί. Οι Μυκηνάοι ήθελαν πιο πολλά-πιο πολύ μπρούντζο,πιο πολύ χρυσό και-κυρίως πιο πολλή εξουσία. Δίπλα από τη  χώρα της Μεσσήνης έίχε αρχίσει  πόλεμος για την Τροία. Κάπου πάνω στα εφτά όρη του Ταϋγέτου είχε το παλάτι της κάποτε η Ελένη , τ' όμορφο βλαστάρι απ'τον σύνδεσμο του Δία και της Λήδας. Η Ελένη ήταν ευτυχισμένη με τον Μενέλαο ,μέχρι που εμφανίστηκε ο Πάρης για να πάρει το δώρο που του είχε υποσχεθεί η θεά Αφρροδίτη. Κι ο πόλεμος ξεκίνησε.
Η Τροία ήταν η πιο πλούσια πόλη της Προϊστορίας, καθώς  είχε τον έλεγχο της πιο βασικής πρώτης ύλης: του μπρούντζου.Γι'αυτό πολύ τους βόλεψε τους Αχαιούς αυτή οι απαγωγή,εάν τελικά είχε πραγματικά γίνει. Η λίστα με τους συμπολεμιστές, που αναφέρει ο Όμηρος είναι αξιοσημείωτη. Ο ίδιος ο βασιλιάς Νέστορας είχε στείλει πέντε πλοία και στρατιώτες κατέβηκαν για να στρατευθούν από τις κορυφές της Ιθώμης, όπου ο Δίας είχε στήσει τον δεύτερο Όλυμπό του,
 Η νίκη του Αγαμέμνονα έφερε κρίση στις Μυκήνες, Ο πόλεμος εμπόδισε την ανταλλαγή προϊόντων με την Αίγυπτο . Μαζί με τους Μυκηναίους ήρωες ναάγησε και η οικονομία τους γιατί δεν εξαφάνισαν μόνο την Τροία αλλά και τις πρώτες ύλες που παρείχε και την αγορά που τους στήριζε μέχρι τότε. Η υπεροχή του Μυκηναίου βασιλιά έφερε στο καθεστώς του αμετάκλητη ήττα. Οι σιδηρουργοί στην Πύλο και στις Μκήνες δεν είχαν πια δουλειά και υπάρχαν προίόντα ανταλλαγής που ξέμεναν στα ράφια.
 Την πτώση του παλιού συστήματος την επιδεινώνουν πολλαπλοί σεισμοί. Η συλλαβογράμματη Γραμμική Β γραφή υποβαθμίζεται μαζί με την ελίτ. Γιατί  όταν μια ελίτ χάνεται,χάνονται μαζί μ'άυτήν και οι αυστηρά κρυμμένες δυνατότητές της. Οι τέσσερις αιώνες μετά απ'τον Τρωϊκό πόλεμο ονομάστηκαν σκοτεινοί.
Για τις επόμενες γενιές μαζί με τον υψηλό πολιτισμό ξεχνιούνται και οι εξελιγμένοι τρόποι καλλιέργειας της γης. Μόνο η δρυς ,το ιερό δέντρο του Δία θεριεύει στην άγρια της φύση.Τετρακόσσια χρόνια αργότερα  Δωριείς κατεβαίνουν απ'τις κορυφές του Ταϋγέτου. Κανείς δεν έμαθε ποτέ από που ακριβώς. Το σίγουρο είναι πως ήταν πολύ εξοικειωμένοι με τα βουνά της τεράστιας ορασειράς,σαν να είχαν γεννηθεί απ'τα ίδια τα σπλάχαν των βουνών. Όσοι κατέβηκαν απ'τη δυτική πλευρά ενώθηκαν με τους τελευταίους Μυκηναίους κι όλοι μαζί σήκωσαν τα μανίκια. Καθάρισαν τα χωράφια , διευθέτησαν τα προβλήματα της καλιέργειας . Ελιές και συκιές καλλιεργήθηκαν από την αρχή. Όλα θα μπορούσαν να έχουν εξελιχθεί τέλεια αν οι Μεσσήνιοι (που είχαν πάρει τ'όνομά τους απ' την μυθική βασίλισσά τους ) είχαν απλά άλλους γείτονες. Α'την άλλη πλευρά του Ταϋγέτου κρύβονταν οι Σπαρτιάτες.

Να διατηρείς όλη την Γοητεία του Αγνώστου

  190 π. Χ.. -Ελληνιστική εποχή -Mε απόσταγμα πολλών αιώνων στην ψυχή, ένας άχρονος γλύπτης με υπεράνθρωπες ικανότητες , βυθισμένος στον θεϊκό οίστρο του, πασχίζει να δώσει μορφή σ'ένα κομμάτι τέλειου παριανού μαρμάρου. Έχει να σμιλεύσει  κι άλλα κομμάτια . Στην εποχή τoυ συνηθίζεται η τεχνική των επιμέρους μελών ,τα οποία ολοκληρώνουν τελικά την αγαλματένια σύνθεση . Του ανατέθηκε να πλάσει μια φτερωτή θεά , που κατεβαίνει απ'τον ουρανό, για ν'αναγγείλει  τη νίκη στον στόλο που κέρδισε τη μάχη. Πρέπει να την αποτυπώσει ακριβώς την στιγμή που με τα θεϊκά της πέλματα πατά απαλά στην πλώρη του πλοίου. Επιστρατεύει όλη του την δεξιοτεχνία σε συνδυασμό με την φαντασία του . Ακούει νοερά τον ήχο των κυμάτων δίπλα στα πλοία .Ο αγέρας  φυσά μανιασμένος κι  έχει ξεσηκώσει την αλισάχνη . Η αλισάχνη διαποτίζει το μακρύ αραχνοϋφαντο φόρεμα της θεάς και το κάνει ένα με το απαλό δέρμα της  .Διακρίνεται καθαρά ο ομφαλός της και η κίνηση των ποδιών της  καθώς κατεβαίνει στο ακρόπλωρο. Ο γλύπτης καταθέτει όση ομορφιά μπορεί να εμπνευστεί. Η τέχνη του είναι μια θρησκευτική πράξη. Μια ιεροτελεστία.  Το  αφιέρωμα θα δώσει αγαλλίαση στους θεούς Καβείρους ,που το περιμένουν στο ιερό τους, στο νησί της Σαμοθράκης . Οι Κάβειροι προστατεύουν τους ναυτικούς και δίνουν δύναμη σ' όσους πολεμούν.

1863 μ.Χ. - Τα  μέλη  αγάλματος εντοπίζονται στη γη της Σαμοθράκης από ξένο ανασκαφέα,-όπως ήταν ο κανόνας σ'εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Απ' τον κορμό φανερώνεται πως πρόκειται για θηλυκή μορφή. "Βρήκαμε γυναίκα !'' αναφωνεί ο εργάτης. Με ανυπομονησία συγκεντρώνονται  και όσα κομμάτια συνεχίζουν να κατοικούν στου ζεστού χώματος τα σπλάχνα . Αν και  μη ολοκληρωμένη  ,η μορφή του έργου αποδεικνύεται μοναδικής τελειότητας. Δίχως το κεφάλι, δίχως το αριστερό χέρι και όλα τα συνοδευτικά σύμβολα , μπορεί ακόμα να σαγηνεύει όσα βλέμματα την αγγίζουν.Το κορμί αυτό είναι πιο καθηλωτικό απ'ό,τι αν ήταν γυμνό. Τα φτερά διατηρούν την μορφή του αιώνιου  ανέμου. Μεταφέρεται στο Λούβρο ,όπου ζει από το 1864. Εισπράττει τόσο θαυμασμό που μετατρέπεται σε παγκόσμιο σύμβολο. Αντίγραφα κι απεικονίσεις του, σ'όλα τα μεγέθη πωλούνται ανά τον κόσμο.

Στις μέρες μας το μουσείο του Λούβρου μας δίνει την άδεια και όλα όσα ψηφιακά δεδομένα χρειαζόμαστε για να δημιουργήσουμε πιστά αντίγραφα. 'Ενα θα υπάρχει στην είσοδο του αρχαιολογικού μουσείου της Σαμοθράκης κι ένα άλλο στην Αλεξανδρούπολη. Κι αυτό από πολλούς θεωρείται ένας καλός οιωνός ,ώστε  να επιστρέψει κάποτε το αυθεντικό στην πατρίδα του. Εγώ δεν πιστεύω πως οι απιμιμήσεις συντελούν σε ο,τιδήποτε. Το αυθεντικό άγαλμα θα το κρατήσουν σαφώς εκείνοι που το μετέτρεψαν σε σύμβολο και το έκαναν γνωστό σ'όλους. Και ίσως θα ήταν καλό για εμάς να μην καταδεχόμαστε αντίγραφα πια. Τ' αγάλματα είναι φορείς μηνυμάτων και αξιών .  Είναι ιδέες. Δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό . Τόσο η γη μας ,όσο και το πνεύμα μας , έχουν διαποτιστεί μ'αυτές τις ιδέες -όπως το φόρεμα της Νίκης απ'την αλισάχνη. Πρέπει να μας ομορφαίνουν λοιπόν, για να μπορούμε κι εμείς εκ νέου να ομορφαίνουμε τον κόσμο. Δεν εννοώ να ξεχάσουμε όσα δικαιούμαστε. Εννοώ πως δεν μας ταιριάζει η παθητικότητα, το δεύτερο,η αντιγραφή. Η γη μας είναι γεμάτη ακόμα με περίτεχνο μάρμαρο. Μάρμαρο-κι ετυμολογικά -σημαίνει φωτεινό. Γιατί νομίζετε πως ο ήλιος παραμένει τόσο επίμονος μ'ατή τη μικρούλα χώρα που την λένε Ελλάδα;  Πιστεύω επειδή εναρμονίζεται με το κρυσταλλένιο υπέδαφός της , που τον ελκύει σαν να ήταν η καταγωγή του . Ένα υπέδαφος γήινο,ψυχικό ,πευματικό ,ιδεολογικό ,απ'όπου οφείλουμε  ν' άντλήσουμε το αιώνιο που κάθε φορά έχει ως κύριο σκοπό ύπαρξής του να μετατρέπεται σ'επίκαιρο.
 Ας μη μείνουμε στα αγαλματένια φτερά της θεάς ,στην τέλεια σμιλευμένη κοιλιά της και στις θεϊκές πτυχώσεις του φορέματος της. Αυτός ο θαυμασμός,τόσο δεδομένος κι αυτονόητος είναι επικίνδυνος γιατί καθηλώνει. Προτείνω να μείνουμε σ' όσα δεν βλέπουν οι πολλοί. Σ'όλα όσα λείπουν :σ' ένα κεφάλι και στην  έκφραση του προσώπου που δεν το είδε ποτέ κανείς-στο αριστερό χέρι στο μέρος της θεϊκής καρδιάς της Νίκης-της εκάστοτε δικής μας νίκης-στα σύμβολα που χάθηκαν -ακριβώς επειδή πρέπει να τ' ανακαλύψουμε στις ανάγκες του καιρού μας. Αλήθεια σας λέω: πιστεύω ακράδαντα πως δεν υπάρχει τίποτα πιο δημιουργικό απ' τη γοητεία του αγνώστου.
Εκεί χτυπά η καρδιά του κόσμου στη Γοητεία του Αγνώστου.
Αυτήν ας κρατήσουμε. Αρκεί.
Για εμάς αρκεί.

angiemin

Ancient discus- throwing

Τhe contest in throwing the discus at Olympia and at other games was part of the pentathlon, the five event competition,that also included  long jump ,javelin,the stadium race on foot and wrestling.All of these events were held in the stadium ,where the banked up sides allowed the crowds of spectators to see over the heads of those in front.
 Ancient discuses survive in iron ,stone and,most commonly,in bronze .They vary greatly in size but average around twenty centimeters in diameter and about two kilos in weight.Most examples come from religious sanctuaries   and are often engraved with dedicatory inscriptions and sometimes with outline representations of athletes .According to the ancient author Pausanias ,there discuses used  in the games were kept one of the treasuries at Olympia .This may suggest that the competition involved throwing discuses of varying weights .Representations of the discus thrower in Greek art are many and various.Most numerous are bronze statuettes,scenes  in Athenian red -figured painted pottery and miniature images carved into seal stones.
 The popularity of Myron's discus-thrower is attested by Roman writers on art  and the fact that more than twenty Roman marble copies survive ,whole or in part .Beside these full scale replicas,there is striking large bronze statuette  in Munich.Reproducing Myron's composition,it is free of the tree stump that was necessarily introduced into the large marble copies in order to strengthen their ankles and lower legs.The head,however, is entirely different from Myron's mid fifth century B.C, type,and the silvered eyes blaze with an intensity  that belongs to the later Hellenistic or Roman periods of Greek art.
The great variety of pose pictured in Greek and Roman art makes it impossible to say whether ,like today's athletes   the ancient discus thrower stood with his back to the direction of the throw.It is equally unclear whether ,as today the athlete did a half spin or whether he simply twisted his body round with feed rooted to the spot.

''...την στεντόρεια λάμψη,την ηφαιστειακή''

 Στην χώρα μας λατρεύτηκε το φως όσο αλλού πουθενά. Από ασύλληπτα αρχαιότατους χρόνους η επίκλησή του γινόταν  τελετουργικά στις κορυφές των βουνών ,που πάντοτε μας προσφέρουν την αίσθηση πως πλησιάζουν πιο πολύ το ουράνιο φως- ένα φως που δίνει μέσα από τις ποικίλλες μορφές του,καθώς γενναία διαπερνά τους αιώνες -τις μάχες που πρέπει ενάντια στις σκοτεινές δυνάμεις. Οι μάχες αυτές μαίνονται σε κάθε επίεδο της ορατής και αόρατης ζωής.
Αποτελεί καθήκον μας  να μην αφήνουμε να πλήττεται ο παραμικρός φορέας -προμηθέας φωτός ούτε στον μικρόκοσμο,ούτε στον μεγάκοσμο.Υπάρχουν ένστικτα όπως είναι η κακότητα,η μικρότητα και η αδιαφορία που απειλούν τους ουρανούς και το πνεύμα. Επιμένουν συμφέροντα που δεν θέλουν τους ανθρώπους με νουν οξύν και ισχυρήν ψυχή , με στόχους και ανώτερα όνειρα.
 Συνεπώς είναι σίγουρο πως στην διάρκεια της ζωής μας θα συναντήσουμε πολλούς ,οι οποίοι μόλις δουν φλόγα σπεύδουν να την αποδυναμώσουν ώστε να σβήσει. Πάρα πολύ συχνά το κάνουν αυτό με το πρόσχημα του ενδιαφέροντος ,της έγνοιας και της αναζήτησης του καλύτερου,του διαφορετικού.
Πρέπει να επαγρυπνούμε , ώστε να εντοπίζουμε άμεσα κάθε φλόγα που σβήνει μέσα σε 'μας ή έξω από εμάς και να την ανάβουμε πάλι επισταμένα. Είναι η μόνιμη αποστολή μας σε μια μάχη υπέρ του ''ευ'' που το έχουμε ανάγκη για τον εαυτό μας και για τους άλλους γύρω μας.

 Η Γνώση ,μια από τις πιο ωραίες χώρες του φωτός, είναι γεμάτη από λαμπερά μονοπάτια ,που μόνος του ο καθένας όφείλει να βρει την δύναμη να τα πατήσει και να καεί εισπράττοντας μορφή ανθρώπου-μορφώνοντας όσο πιο καλά αντέχει την παρουσία του στον κόσμο. Βάλλεται πάλι επίμονα η Γνώση στην εποχή μας. Αλλά,όπως είπαμε.πάντα μονοπάτι ήταν. Πάντα δύσβατο. Πάντα φωτιά.

 Η Δικαιοσύνη ,μια άλλη υπέροχη χώρα φωτός -κατοικείται  από πληγωμένους μαχητές,γεμάτους γνώση, επίγνωση, ανθρωπιά και πίστη.Τα σπαθιά τους, βουτηγμένα στην αιώνια φωτιά , ετοιμοπόλεμα -ποτέ δεν σβήνουν - περιμένουν πάντοτε την ώθηση να υπερασπιστουν το δίκαιο. Με κραυγή ή με σιωπή. Το ίδιο είναι.

Η Αγάπη είναι μια άλλη πύρινη χώρα φωτός. Βαθιά κι ανεξερεύνητη , δύσκολη και πολυκύμαντη. Θάλασσα λυτρωτική ,όπου βουτάς και δεν ξαναγεννιέσαι μόνο εσύ,αλλά πολλοί  ακόμα άλλοι φωτεινοί ξεχασμένοι κόσμοι μαζί σου .Γιατι η θάλασσα δεν έπαψε ποτέ ν'αγκαλιάζει τον ουρανό. Πάντα με το ίδιο πάθος τον λατρεύει. Ένα πάθος που συνίσταται απ'όλες τις αποχρώσεις του ιερού γαλανού-του γαλανοού της αδιαπραγμάτευτης αγάπης.
  Δεν αποφάσισα ποτέ αν είναι επιλογή ή χρέος να μιλά κανείς για το φως-ν'αγγίζει ένα τέτοιο ανώτερο θέμα. Ως μορφή προσευχής κατέθεσα αυτά τα λόγια εδώ. Και επιλογικά-ως Ευχή -θα επισυνάψω έναν από τους πιο ωραίους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη και θα σας τον αφιερώσω:

''Να χωράς στο κεράκι την στεντόρεια λάμψη,την ηφαιστειακή''

--αγγελική--

Ανάγοντας Αγάπη...

 Δεν περιμένω τις γιορτινές ημέρες , ώστε να μιλήσω γι'αγάπη. Για να πω την αλήθεια μου, δεν μιλάω συχνά γι'αυτήν. Πιστεύω πως δεν πραγματώνεται με λόγια ,αλλά ορίζεται  από πράξεις -πράξεις αναγκαίες, μεγάλες, μικρές, περιττές. Πάντως πράξεις-τέτοιες που καθιστούν φανερή και απτή την θέση του καθενός απέναντι σε ό,τι και σε όσα υπερασπίζεται : συνανθρώπους , ιδέες,  αγαθά ,φιλοδοξίες , πατρίδα, γλώσσα, τέχνη, κατοικίδια ή αδέσποτα ζωάκια--άπειρα άλλα...
 Όσοι επιλέγουν ν'αγαπούν ,διατελούν σε μια σχεδόν μόνιμη κατάσταση μάχης. Και βέβαια δεν αποτελεί αυτή παρά μια μάχη με την  Συνείδησή τους ,που συνεχώς τους ελέγχει ως προς την Δικαιοσύνη με την οποία αντιμετωπίζουν τους άλλους ανθρώπους, την ζωή αλλά οπωσδήποτε και τον ίδιο τον εαυτό τους.
 Συνήθως δεν μιλούν πολύ ,ούτε έντονα ,αλλά τοποθετούνται με σταθερότητα και σιγουριά -συνεπώς μ'εμπιστοσύνη. Και το γνωρίζουμε όλοι καλά το πόσα απρόσμενα θαύματα μπορεί να φανερώσει η κάθε πράξη εμπιστοσύνης   . Επιπλέον αποτελεί θαυμαστό και ξεχωριστό γνώρισμα  να διαθέτει κάποιος την ικανότητα όχι απλά  ν'ακούει , αλλά κυρίως  ν'αφουγκράζεται μ'ενσυναίσθηση . Εξάλλου η Έγνοια η αληθινή ,περισσότερο τα εξωγλωσσικά στοιχεία επεξεργάζεται και από αυτά οδηγείται διακριτικά στην Κατανόηση.
  Μου αρέσει να γνωρίζω ανθρώπους που τους χαρακτηρίζει η δυσεύρετη αυτή Ωραιότητα του εκλεπτυσμένου ήθους, μια Ωραιότητα στην οποία έφτασαν  μετά από  ιδιαίτερο κόπο , χρόνο και πόνο. Είναι σπάνιοι -βασικό γνώρισμα του Πολύτιμου  η Σπανιότητα . Όπως είναι αναμενόμενο οι Ωραίοι ετούτοι συνήθως δεν αναγνωρίζονται από τους πολλούς.  Εξάλλου μας το 'χουν καταθέσει οι προφητικοί ποιητές μας πως οι πολλοί δεν είναι ποτέ έτοιμοι να δεχτούν το Ασυνήθιστο. Τότε λοιπόν το Ασυνήθιστο μετουσιώνεται σε Γενναίο. Δεν απευθύνεται πια στον ρευστό και ενδεχομένως δύστροπο άμεσο κόσμο, αλλά στον ανώτερο και άφθαρτο κόσμο των ιδεών και των  αξιών . Διοχετεύει  πλέον την ανάγκη του για την Αγάπη στα ζητήματα  της Ανθρωπότητας και όχι του μεμονωμένου ατόμου.  Τότε δημιουργεί : λέξεις .τραγούδια, λογοτεχνία ,ζωγραφική ,γλυπτά ή πολλαπλούς τρόπους ουσιαστικής και εμπρακτης βοήθειας -εκδηλώσεις  εξευγενισμένης ανθρωπιάς. Κι έτσι αναδύεται η Ομορφιά που συνέχει τον κόσμο στα δύσκολα. Στην σιωπή, στην μοναχικότητα, στην φύση- μετουσιώνοτας τον ήχο της τόσης βοής σε πολιτισμό.
 Ναι,τους θαυμάζω αυτούς τους ανθρώπους .Είχα την χαρά να γνωρίσω ορισμένους  έως τώρα κι εύχομαι να μου δοθεί η ευνοϊκή τύχη συναντήσω κι άλλους.
Με τον Νου στραμμένο στην Σκέψη τους και μ' Ευγνωμοσύνη γαι την ύπαρξή τους ανάμεσά μας...
--καλές γιορτές !

--------αγγελική--

Ταξιδεύοντας στο πνεύμα των αντιθέτων της Μελαγχολίας του Ντύρερ

   Ο Άλπρεχτ Ντύρερ  -ο Γερμανός ζωγράφος καλλιτέχνης - υπήρξε μια ιδιοφυϊα της Αναγέννησης. Πρόσεχα αυτές τις ημέρες   το έργο του ''Μελαγχολία''. Είναι μια από τις διασημότερες εικόνες ολόκληρης της ευρωπαϊκής χαρακτικής. Ο Άλμπρεχτ το εμπνεύστηκε το 1514. Είχε πλέον ξεφύγει από το πνεύμα της Νυρεμβέργης και του γοτθικού υστερομεσαιωνικού τρόπου και δέχτηκε ξεχωριστές αισθητικές προκλήσεις από τα ταξίδια του στη Βενετία. Η ευρύτητα του πνεύματός του και οι διαφορετικές του αναζητήσεις του γίνονται εμφανείς στο έργο του. Είναι ο πρώτος βόρειος καλλιτέχνης που κατάφερε να συνδεθεί δημιουργικά με την αρχαιότητα και την ιταλική τέχνη. Με όλη του την δύναμη λαχταρούσε να γνωρίσει τον αλλιώτικο κόσμο του μακρινού  παρελθόντος, που διαισθανόταν να υπάρχει ,ενός κόσμου που ακολουθούσε διαφορετικούς νόμους από εκείνους της μεσαιωνικής παράδοσης της πατρίδας του. Θα τον απασχολήσουν η αναζήτηση της ιδανικής ομορφιάς και της αρμονίας καθώς και οι νέες απόψεις της Αναγέννησης για την προοπτική.
 Στην ''Μελαγχολία '' του πάντως ,σκάβει πολύ πιο μέσα απ'την φανταχτερή επιφάνεια της Αναγέννησης και οδηγείται σε μια δημιουργία διαχρονική ,η οποία δίνει διαφορετικά μηνύματα στον κάθε άνθρωπο της κάθε εποχής.
 Βλέπω την ανθρώπινη μορφή με τα φτερά. Τα φτερά είναι κλειστά ,μοιάζουν αδρανοποιημένα. Το βλέμμα φανερώνει έναν νου που βρίσκεται αλλού και αδιαφορεί για το παρόν. Στα χέρια του κρατά έναν διαβήτη.όργανο και σύμβολο της ανθρώπινης ανάπτυξης-αλλά δεν διαφαίνεται κάποια πρόθεση να το χρησιμοποιήσει-ίσως και να μην τις συνειδητοποιεί καν τις δυνατότητες που του δίνει. Από την ζώνη κρέμονται κλειδιά.  Κλειδιά που ίσως ανοίγουν καινούριες πόρτες και καινούριες ευκαιρίες. Αλλά μοιάζει να τα έχει απαξιώσει κι αυτά ετούτη  η ανθρώπινη μορφή.-Πολλά ακόμα εργαλεία και σύμβολα της ανερχόμενης τεχνολογίας αλλά και της βαθύτερης σοφίας υπάρχουν γύρω: ένας πίνακας με στήλες αριθμών,μια κλεψύδρα,γεωμετρικά σχήματα  ,μια σκάλα...--Ένα μωρό κάθεται δίπλα ,με φτερά κι αυτό ,αλλά λυπημένο πολύ. Ίσως να συμβολίζει το Πνεύμα και την Ψυχή που προσδοκά νά μάθει και ν'ανοίξει τα φτερά--να διδαχτεί από την φύση ,να μυηθεί στα σύμβολα της επιστήμης ,να τραφεί από την γνώση.
  Στο πίσω μέρος ίπταται μια νυχτερίδα που επιδεικνύει θριαμβευτικτά τον τίτλο του έργου ''Μελαγχολία'' . Και πιο πίσω απ'αυτό οι αχτίδες του φωτός ,ο Ήλιος και κάτω η Θάλασσα με την θεϊκή   τους απεραντοσύνη.
 Σίγουρα ο ευαίσθητος και διαισθητικός ζωγράφος αφήνει χώρο για να σκεφτούμε. Θεωρώ ότι  στην προκειμένη περίπτωση ,η μελαγχολία είναι το κλειδί :μια ελληνική έννοια λέξη ,χαρισμένη κι αυτή στον κόσμο (δεν αντέχω να μην τα επισημαίνω αυτά με κάθε ευκαιρία)-- η μέλαινα χολή ,όπως την διακρίβωναν οι πρόγονοί μας,η οποία προκαλείται από συγκεκριμένα συναισθήματα (η θάλασσα το σύμβολο των συναισθημάτων) --πως χρησιμοποιείται άραγε εδώ στο μυστήριο έργο του Ντύρερ ;
Προσωπικά  πιστεύω πως θέλει να μας δώσει τη διττή της λειτουργία. Διαισθάνομαι πως την Μελαγχολία του Ντύρερ μπορούμε να την νιώσουμε ανάλογη με τα φτερά που δύνανται ν'ανοίξουν και να πετάξουν ή να μείνουν κλειστά και να καθηλώσουν--ανάλογη με τα κλειδιά που μπορούν να ξεκλειδώσουν ή να κλειδώσουν--με τα εργαλεία που αποτελούν ευκαιρία γνώσης και ανάπτυξης ή και καταστροφής-όπως χρησιμοποιηθούν--με την κλεψύδρα που αδειάζει ή που γεμίζει-θέμα αντίληψης. Πολλά άλλα τέτοια μπορεί να σκεφτεί κανείς . Οπότε και η Μελαγχολία, μπορεί να είναι μια κατάσταση που στερεί την χαρά,την δημιουργία και τις δυνατότητες-μπορεί όμως και να αποτελέσει την Χώρα μέσα στη οποία το δυνατό πνεύμα θα συναντήσει την σοφία που απαιτείται για να διώξει την μελαγχολική κατάσταση μπροστά από τον ήλιο- κι έτσι  θα μείνουν  μόνο οι αχτίδες του δυνατού φωτός που ο ίδιος με την δύναμη της θέλησής του θα έχει κατακτήσει.
 Επιδιώκω να συγκρατώ την αισιόδοξη εκδοχή. Αυτό δεν είναι μια αφελής στάση ζωής, Έχω επίγνωση των δυσκολιών και των μαχών που απαιτούνται για ν'αγγίζει κανείς έστω λίγες στιγμές και ορισμένες  αχτίδες φωτός. Γι'αυτό θαυμάζω όλους εκείνους τους αυθεντικούς της Τέχνης που βρίσκουν τρόπους να μετουσιώνουν το σκοτάδι σε υποδειξη φωτεινής ζωής. Είναι σίγουρο πως τον χαρακτήρα και το χάρισμά τους δεν το διαμόρφωσαν παρά μέσα στις πνευματικές μάχες κι ανησυχίες -γιατί μόνο αυτές οδηγούν στην αλήθεια. Υποκλίνομαι λοιπόν στο βασανιστικό και βασανισμένο πνεύμα όλων  των γνήσια εμπνευσμένων  δημιουργών.

--αγγελική---

Η εμπύρετη πορεία από την Αφαία ως το Μόναχο

Τον Απρίλιο του 1811 ο Κόκερελ,συντροφιά με τους Φόστερ,Χάλλερ και Λινκ ξεκίνησαν από την Αθήνα για μια αρχαιοελληνική περιοδεία ,με πρώτο σταθμό το ναό της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα, που τότε θεωρούσαν ναό του Πανελληνίου Διός. Σκοπός τους ήταν να μελετήσουν την αρχιτεκτονική του αρχαϊκού αυτού μνημείου. Αμέσως μόλις έφτασαν στο νησί φρόντισαν να προσλάβουν μερικούς Έλληνες εργάτες προκειμένου να βοηθήσουν στη μετακίνηση μεγάλων λίθων.Τη δεύτερη κιόλας μέρα της ανασκαφής συνάντησαν τα πρώτα μαρμάρινα ευρήματα .Δεκαέξι αγάλματα σε καλή κατάσταση και πολλά άλλα θραύσματα δεν άργησαν να έρθουν στο φως.Ο Κόκερελ και ο Χάλλερ κατέβηκαν αμέσως στο λιμάνι και αγόρασαν από τους προκρίτους τα μάρμαρα αντί σαράντα λιρών,την ώρα που ο Φόστερ και ο Λίγκ τα φυγάδευαν ήδη στην Αθήνα.
Οι νέοι κάτοχοι των αιγινήτικων μαρμάρων δεν συμφωνούσαν ως προς τη διάθεση της ανακάλυψής τους.Ο Φόστερ και ο Κόκερελ επιθυμούσαν να καταλήξουν τα μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο ,ενώ οι δύο άλλοι -Χάλλερ και Λιγκ- προτιμούσαν κάποια γερμανική ηγεμονική συλλογή.
Από τις επιστολές του Κόκερελ  προς τον πατέρα του ,οι οποίες δημοσιεύτηκαν, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως οι νεαροί Άγγλοι ήταν υπεράνω χρημάτων : <<,'Ελπίζω να εγκρίνεις τη στάση μου αυτή...σίγουρα  η φήμη ότι τ'ανακάλυψα και τα προσέφερα θα έχει μεγαλύτερη σημασία
απ' οποιαδή ποτε χρηματική αποζημίωση κι αν πάρω .....>>
 Ο Βρετανός πολιτικός και ιστορικός της τέχνης Χένρυ Γκάλλυ  Νάιτ,κατέφθασε στην Αθήνα και προσέφερε -ανεπιτυχώς- στους δύο Γερμανούς το ποσό των 2000 λιρών,προκειμένου να παραχωρήσουν τα δικά τους μερίδια στο Βρετανικό Μουσείο.
Την στιγμή που τα ευρήματα επρόκειτο να χωριστούν σε τέσσερα μερίδια και ν'ακολουθήσουν διαφορετικούς δρόμους,καθοριστική στάθηκε η παρέμβαση του Φωβέλ,ο οποίος πρότεινε την σύσταση μιας εταιρείας ,η οποία θα διέθετε τη συλλογή σε ανοιχτή πλειοδοτκή δημοπρασία. Η εταιρεία ιδρύθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1811.
Στο μεταξύ η συλλογή στην Αθήνα κινδύνευε. Η χαρακτηριστική πολιτική αστάθεια των ημερών δεν μπορούσε να εξασφαλίσει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των μαρμάρων. Για το λόγο αυτό ο θησαυρός της Αίγινας οδηγήθηκε με ζώα στο πόρτο Γερμενό ,όπου φορτώθηκε για την αγγλκρατούμενη Ζάκυνθο,και από εκεί-λόγω του φόβου μιας επικείμενης γαλλικής επιδρομής ,μεταφέρθηκε στηνασφαλέστερη Μάλτα. Ο Γκέορκ Γκρόπιους ανέλαβε να τακτοποιήσει τα σχετικά με τη δημοπρασία ζητήματα. Η πώληση ορίστηκε να γίνει στη Ζάκυνθο τον Νοέμβριο του 1812 και η είδηση δημοσιεύτηκε στον Τύπο των μεγάλων ευρωπαϊκών κέντρων.
Μολονότι τα μάρμαρα βρισκόταν στη Μάλτα η δημοπρασία έλαβε χώρα στη Ζάκυνθο,όπως είχε προαγγελθεί. Αγοράστηκαν από τον Όττο Βάγκνερ για λογαριασμό του διαδόχου της Βαυαρίας Λουδοβίκου. Συντηρήθηκαν στη Ρώμη από τους Βάγκνερ και Τόρβαλτσεν και κατέληξαν στη γλυπτοθήκη του Μονάχου.

Τα απολλώνια άλγη του επικούριου μισεμού...

Τον 17ο και 18ο αιώνα οι περιηγητές εξέδιδαν πλέον συγγράμματα σχετικά με την σπουδαιότητα της περιήγησης στην Ελλάδα και την πρόοδο της αρχαιογνωσίας. Έτσι, ενέπνευσαν και πολλούς άλλους να τολμήσουν τα δικά τους ''αρχαιολογικά'' ταξίδια. Ήταν κυρίως Γάλλοι και Άγγλοι.
Το 1733 ιδρύθηκε η Εταιρεία Ερασιτεχνών (Society of Diletandi )- η οποία χρηματοδοτούσε  επανειλημμένες μεθοδικές επισκέψεις ειδικευμένων λογίων και αρχιτεκτόνων στην σκλαβωμένη Ελλάδα. . Η δράση αυτής της εταιρείας κράτησε μέχρι το 1830 ,τότε που είχε αρχίσει να πνέει το πνεύμα της απελευθέρωσης της πατρίδας μας.
 Ένα από τα σημαντικά έργα της Society of Diletandi  ήταν η δημοσίευση ενός πεντάτομου έργου σχετικά με τις αρχαιότητες των Αθηνών  (1762-1830) . Άλλη μνημειώδης έκδοση των Ερασιτεχνών είναι εκείνη των αρχαιοτήτων της Ιωνίας (1769).Οι εκδόσεις αυτές ως έργα-σταθμοί του δυτικού νεοκλασσικισμού, στάθηκαν καθοριστικές στην πρόοδο της αρχαιολογικής επιστήμης και συνέχισαν να ενισχύουν την διάθεση των περιηγητών για τα περιηγητικά ταξίδια των δύο πρώτων δεκαετιών του 19ου αι.-τα οποία βέβαια σχεδόν ποτέ δεν παρέμεναν περιηγητικά και μόνο.
 Το γαλλκό αρχαιολογικό ρεύμα ήταν περισσότερο υπόθεση ελληνιζόντων λογίων και συγγραφέων-ενώ η αγγλική κίνηση ήταν πιο πολύ θέμα αρχιτεκτόνων.Έτσι οι Γάλλοι αρχαιόφιλοι εξαπλώθηκαν στα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, ενώ οι Άγγλοι περιορίστηκαν στον χώρο των τεχνών.
 Η όρεξη για λαφυραγώγηση των αχαιοτήτων άρχισε να γίνεται ακόρεστη μετά την δράση του Τόμας Μπρούς ,7ου κόμη του Έλγιν,ο οποίος είχε διοριστεί πρέσβης της Βρεττανίας στην Πύλη από το 1799. Ο ανταγωνισμός των ισχυρών της Δύσης είχε κορυφωθεί,με αποτέλεσμα την πυρετώδη κινητικότητα των αρχαιοτήτων.
Το 1810 ,ο νεαρός Λονδρέζος  Τσαρλς Ρόμπερτ Κόκερελ,γιος του εκκεντρικού αρχιτέκτονα Σάμουελ Κόκερελ .είχε ξεκινήσει για την Ελλάδα έχοντας στις αποσκευές του τα σχέδια των μαρμάρων που είχε αφαιρέσει από τον Παρθενώνα ο κόμης του Έλγιν. Είχε διοριστεί ως έκτακτος βασιλικός αγγελιοφόρος του στόλου. Πολύ ενθουσιώδης και ξεχωριστά όμορφος -κατάφερε γρήγορα να γίνει μέλος αρχαιόφιλης ομάδας-μιας από τις πολλές που συγκροτήθηκαν εκείνη την εποχή στην Αθήνα μεταξύ των νεαρών που καλλιεργούσαν με πάθος τις αρχαίες σπουδές και ορκίζονταν μεταξύ τους αιώνια φιλία και αλληλεγγύη.  Αυτοί οι νεαροί καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες έμελλε να μοιραστούν τις μεγαλύτερες έως τότε αρχαιολογικές ανακαλύψεις ,οι οποίες στέρησαν απο την Ελλάδα-λίγα χρόνια πριν την ανεξαρτησία της δύο σημαντικά καλλιτεχνικά σύνολα της αρχαιότητας: τους Αχαϊκούς Αιγηνίτες από τον ναό της Αφαίας και τον κλασικό γλυπτό διάκοσμο του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες,
 Μετά την ανακάλυψη του αρχαίκού γλυπτού διάκοσμου του ναού της Αφαίας (θ'αναφερθώ και σ΄'αυτήν) -ο Κόκερελ και η ομάδα του (συνολικά τέσσερις : Κόκερελ, Φόστερ,Χάλλερ και Λίνκ) βρέθηκαν μπροστά σε μια εξίσου σημαντική ανακάλυψη: τη ζωφόρο του ναού του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες.Ο ναός είχε πρόσφατα βρεθεί (1765) από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Ζοακίμ Μποσέ -οπότε οι περιηγητές που τον είχαν επισκεφτεί ήταν ακόμα  λίγοι.
Όταν -δυστυχώς-βρέθηκε εκεί η ομάδα Κόκερελ, μια αλεπού που ζούσε ήσυχα ,ξαφνιάστηκε απ΄την κίνηση και τον θόρυβο και βγήκε τρομαγμένη από το λαγούμι της.Τότε ο Κόκερελ κατάφερε να γλιστρήσει μέσα σ' αυτό και ανακάλυψε έναν ανάγλυφο κένταυρο από την εσωτερική ζωφόρο του ναού. Το πρώτο αυτό εύρημα τ'ονόμασαν Προδότη ,γιατί χάρη σ'αυτό έμαθαν το σημείο όπου είχε καταπέσει ο γλυπτός διάκοσμος από την ζωφόρο του ναού του Απόλλωνα. - 'Ομως οι ντόπιοι και οι τουρκικές αρχές αντέδρασαν στην ανασκαφή κι έτσι οι νεαροί ''αρχαιόφιλοι'' έκρυψαν ξανά μέσα στην γη τα πρώτα ευρήματα και αποφάσισαν να επανέλθουν δριμύτεροι και εφοδιασμένοι με τις απαραίτητες άδειες και πιο οργανωμένοι.
Στα κείμενα που άφησαν τα μέλη αυτής της συντροφιάς εξιστορούνται οι λεπτομέρειες της ανασκαφής και της φυγάδευσης των γλυπτών των Βασσών.Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι ττου 1812 από τα μέλη της εταιρείας στην οποία στο μεταξύ είχαν συμπεριληφθεί και ο Γκρόπιους και ο Λη - ο Λη είχε αναλάβει το οικονομικό βάρος των σημαντικών πλέον σε έκταση και διάρκεια ανασκαφικών δραστηριοτήτων. Ο Αλή,γιος του Βελή και Πασάς του Μοριά,έδωσε την άδεια για τις εργασίες μετέχοντας κατά το ήμισυ στα κέρδη όλης της επιχείρησης. Ο Κόκερελ δεν συμμετείχε στην ανασκαφή. Έλειπε τότε στην Σικελία.
 Ο ναός λεηλατήθηκε. Πέρα από την ζωφόρο φυγαδεύτηκαν στην Ζάκυνθο πολλές εκατοντάδες θραύσματα από τον υπόλοιπο διάκοσμο καθώς και από διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη του κτίσματος. Η πώληση ήταν άψογη. Οι αρχαιότητες της Φιγάλειας εκτέθηκαν επί είκοσι μήνες ,ως την δημοπράτησή τους την Άνοιξη του 1814. Πλειοδότησε ο αντιπρόσωπος της Βρετανικής κυβέρνησης . Τα μάρμαρα έφτασαν στο Βρετανικό Μουσείο το 1815.
 Τα περισσότερα μέλη της ομάδας που πήραν μέρος στην ανασκαφή συνέθεσαν κείμενα σχετικά με την περιπετειώδη''αρχαιολογική εργασία τους. Ακόμη και ο Κόκερελ, βασιζόμενος τότε σε εκτενείς αδημοσίευτες σημειώσεις του Χάλλερ,  συνέταξε το χρονικό της λεηλασίας των Βασσών. Αξίζει να σημειωθεί πως οι αφηγήσεις όλων συμπίπτουν στα περισσότερα σημεία. Τα κείμενά τους αλληλοσυμπληρώνονται ,παρόλο που γράφτηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και δεν ήταν όλα προρισμένα για δημοσίευση. Η ειλικρίνειά τους, που αγγίζει συχνά τα όρια της αλαζονείας είναι αφοπλιστική. Κανείς δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να συγκαλύψει ορισμένα συμβάντα ή -έστω- να δικαιολογηθεί για τις πράξεις του.Με την μεγαλύτερη ωμότητα ομολόγησαν όλες τις μεθοδεύσεις τους,τις δωροδοκίες των Τούρκων,τις κρυφές φυγαδεύσεις των αρχαιοτήτων,και τις καταστροφές για τις οποίες ήταν υπεύθυνοι.
Τα κατορθώματα του Κόκερελ και της ομάδας του έτυχαν εγκάρδιας αποδοχής.Ο Βύρων τους δέχτηκε θερμά στον περίγυρό του. Μάλιστα προσέλαβε για κάποιο διάστημα τον Γιάκομπ Λίνκ ως προσωπικό του σχεδιαστή. Η διεθνής λόγια κοινότητα υποδέχτηκε μ' ενθουσιασμό την ανακάλυψη.

----------------------
Μια φωτογραφία από τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα που ανέβασα στο instagram στάθηκε η αφορμή για να λάβω από έναν φίλο Βρετανό πολλές  φωτογραφίες που έβγαλε  στο Βρετανικό Μουσείο και απεικονίζουν τα φυγαδευμένα μέλη του ναού.
Παραθέτω εδώ τις πιο χαρακτηριστικές:
Το τοπίο γύρω από τον ναό για να έχουν μια εικόνα του οι επισκέπτες του Μουσείου

τα τμήματα της ζωφόρου που είχε αγκαλιάσει η ιερή γη στον τόπο του ναού και τώρα παγώνουν στην ερημιά της αίθουσας του Μουσείου στην Αγγλία:

Και δυό αρχιτεκτονικά σπαράγματα -ένα θαύμα το καθένα από μόνο του-ένα άρτιο θαύμα!

Μου πήρε λίγο παραπάνω για να συγκεντρώσω και να καταγράψω αυτά τα λίγα στοιχεία εδώ. Η αλήθεια είναι ότι το να μιλώ -με όποιον τρόπο δύναμαι-για την Ελλάδα που φυλάγω και χτίζω μέσα μου, αποτελεί για μένα μια λυτρωτική ανάγκη, όπως ανάγκη είναι και η ίδια η αναπνοή. Όμως όταν σκέφτομαι τους ισχυρούς της Δύσης -οικονομικά μόνον ισχυρούς- που απέσπασαν από τα συνδετικά οστά της Ελλάδας σε μια  εποχή που η ίδια ασθμαίνοντας προσπαθούσε να συνέλθει από την σλκαβιά που την βασάνιζε, εκμεταλλευόμενοι  την αδυναμία στην οποία είχε περιέλθει, τότε θλίβομαι και απογοητεύομαι πολύ. Μου κοστίζει που τα κομμάτια του πολιτισμού μας με την γαλανή τους αύρα έγιναν πια το πιο κόκκινο αίμα διαμαρτυρίας για την σκέψη μας. Βρίσκονται ήδη διακόσια χρόνια τώρα στο Βρετανικό Μουσείο. Μερικές φορές ανησυχώ μήπως η απουσία αυτή τους γίνει συνήθεια. Εκείνο όμως - εκείνο που με συγκλονίζει πιο πολύ απ'όλα είναι όταν προσπαθώ να φανταστώ τις στιγμές που απομακρύνονταν από τον ναό τους . Σίγουρα θα έριχναν πονεμένες ματιές προς τα πίσω  ώσπου  χάθηκε  από τον ορίζοντά τους..
--αγγελική--

Ακραγγίζοντας τον Έρωτά μου για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα...

Οι λέξεις στην αρχαία ελληνική γλώσσα έχουν ''διάνοιαν''. Εμείς την λέμε ''σημασία ''. Βέβαια δεν έχει καθόλου την ίδια δύναμη ο όρος αυτός . Όταν η λέξη διανοείται, τότε είναι έμψυχη, σκέπτεται , διαλέγεται,αποφαίνεται κι αποφασίζει ,αποτελεί από μόνη της  έναν παλμό ολόκληρο.
Οι πιο λεπτές  αποχρώσεις των εννοιών υφαίνονται μέσα στους  όρους κι εναρμονίζουν έναν κόσμο με θεϊκό λεξιλόγιο, όπου μπορείς να βρεις την παρραμικρή διαβάθμιση στην ένταση των εννοιών των όρων που εμείς τώρα τους θεωρούμε συνώνυμους, αλλά για τους αρχαίους ονοματοθέτες δεν ήταν. Δίνω κάποια παραδείγματα με ρήματα ::
///αγαπώ φιλώ,ερώ,στέργω,ασπάζομαι,ορέγομαι...
 / // αθροίζω,συνάγω,συλλέγω,συναγείρω.....
///σκοπώ,εξετάζω,θεώμαι
///αιδούμαι,αισχύνομαι,ευλαβούμαι,σέβομαι....
///αίθω,καίω πίμπρημι,πυρπολώ,φλέγω,λάμπω....
/// αινώ,εγκωμιάζω,ευλογώ,υμνώ....
///αισθάνομαι,γιγνώσκω,μανθάνω,εννοώ,συνίημι, επαϊω....
///αιτιωμαι,κατηγορω,εγκαλω,μέμφομαι,ψέγω,λοιδορώ,ονειδίζω...///αλίσκομαι,άρχομαι,δεσπόζομαι,ζωγρουμαι,κρατουμαι...///αμαρτάνω,αποτυγχάω,σφάλλομαι,αστοχώ...
/// αμύνω,αρήγω,αλέξω,επικουρω βοηθω,συναγωνίζομαι,υπερασπίζω,συμβάλλομαι,προσταττεύω...
///απατώ,παρακρούομαι,φενακίζω,δολώ,πλανώ,ψεύδομαι....
///αρπάζω,δράττομαι,ληστεύω
///άρχω ,δεσπόζω,ηγεμονεύω,κρατω,δυναστεύει,τυραννω...
///άχθομαι,λυπουμαι,αθυμ,θλίβομαι,ασχάλλομαι,αλγώ...
///βαδίζω,οδεύω,οδοιπορώ,βαίνω,πορεύομαι στείχω,έρχομαι...
///βάλλω,ρίπτω,παίω,πλήττω,πατασσω,τύπτω....
///βεβαιώ ,κρατύνω,εμπεδώ,στερεώ,στηρίζω,κυρώ....
///βλάπτω,λυμαίνομαι,φθείρω,λωβώμαι, κακουργώ...
///βουλεύω,διαλογίζομαι,ενθυμούμαι,εισηγούμαι,διδάσκω,παραινώ,νουθετώ...
///ήδομαι,χαίρω,ευφραίνομαι,αγάλλομαι,γήθω...
///γνωρίζω,γιγνώσκω,επίσταμαι,οίδα....
///γράφω,ζωγραφώ,χαράσσω,ξέω...
///δαμάζω,χειρούμαι,νικώ,τιθασεύω ...
///δηλώ,μηνύω,σημαίνω,δείκνυμι,φαίνω...
///δοκώ,νομίζω,ηγούμαι,υπολαμβάνω,οίομαι,δοξάζω,φρονώ...
///εθίζω,ασκώ,παιδεύω,παρασκευάζω,γυμνάζω...
///κοινωνώ,μέτειμι,επιμείγνυμαι,μετέχω...
///λατρεύω,θεραπεύω,θύω,προσκυνώ,προσεύχομαι,σέβομαι ,αρώμαι,αιδούμαι,εκθεώ...
///λέγω,φημί,φράζω,φάσκω,αγορεύω,εννέπω,φωνώ,φθέγγομαι,λαλώ,διαλέγομαι...
///μάχομαι,αγωνίζομαι,διαγωνίζομαι,παλαίω,αθλώ,αμιλλώμαι,ανταγωνίζομαι,ανθίσταμαι,ερίζω...

Με το ρήμα ''μάχομαι'' που φανερώνει ένα  από  τα πλέον  χαρακτηριστκά γνωρίσματα του αληθιμού ανθρώπου θα σταματήσω τον συνειρμό των παραδειγμάτων, καθώς απέραντη είναι η ροή των λέξεων με τις εκπληκτικά μελετημένες εννοιολογικές διακυμάνσεις.

---Η Ελληνική είναι μια γλώσσα εννοιολογική και όχι σημειολογική όπως οι άλλες. Η λέξη συσχετίζεται με το εννοιολογικό της περιεχόμενο. Προκύπτουν από την ανάλυσή της κάθε μιας μαρτυρίες που οδηγούν στην αλήθεια της ,δηλαδή στο έτυμόν της (ετυμολογία)
Για παράδειγμα ας πάρουμε τον όρο ''αστήρ''. Αποτελείυαι από το στερητικό ''α-'' και από την ρίζα του  ρήματος ''ίστημι'' που σημαίνει '' στέκομαι''.Συνεπώς κωδικοποιείται στην λέξη το γεγονός ότι τ'αστέρια δεν είναι στάσιμα αλλά κινούνται.

--Η Αρχαία ελληνική γλώσσα ονομαζόταν ''αυδή ''. Η λέξη προήλθε από το ρήμα ''άδω''που σημαίνει ''τραγουδώ΄΄ . Ο τόνος στις συλλαβές δεν ακουγόταν δυνατότερος στα τονσμένα σημεία,αλλά φωνητικά υψηλότερος.Ήταν μουσικός και όχι δυναμικός.Εξάλλου ονομάζεται τόνος και όχι ήχος, Έχει αποδειχτεί επιστημονικά πως οι άνθρωποι που έχουν διδαχτεί να μελετούν και να προφέρουν τ' αρχαία ελληνικά παρουσιάζουν τις πιο πολλές και ισχυρές συνάψεις των εγκεφαλικών νευρώνων.

--Θα ήθελα στην πολύ περιορισμένη αναφορά μου εδώ να συμπεριλάβω και λίγα λόγα για τα τόσο αδικημένα ουσιαστικά της γ' κλίσης ,
τα ουσιαστικά με την κατάληξη -ις : κίνησ-ις //πράξ-ις ///-δύναμ--ις /// λέξ-ις /// ποίησ-ις ...και τόσα άλλα άπειρα. Αυτά  έχουν γίνει πια όλα πρωτόκλιτα  : κίνηση,πράξη ,δύναμη.... Πρέπει όμως να μην ξεχνάμε πως εκείνη η κατάληξη (κατάληξ-ις) σε ''-ίς'' αποτελούσε την επιμελώς κρυμμένη δύναμή τους. Η ''ις ''της "ινός ''είναι η ίνα- είναι ο μυς, η δύναμη  (vis στα λατινικά) . Η κατάληξη αυτή έμπαινε ως ευχή και οιωνός καλός  στο τέλος (δηλαδή στον σκοπό ) των λέξεων εκείνων που απαιτούσαν ενέγεια και κίνηση για να πραγματοποιηθούν. Δεν είναι λοιπόν άδικο αυτές να μένουν τώρα χωρίς την αρχική ιερή ευχή που είχε οριστεί για να τις ακολουθεί;
-Επιπλέον η αρχαία ελληνική είχε και δυϊκό αριθμό- Φαντάσου ,μια γλώσσα που εκτός απο τον ενικό και τον πληθυντικό,είχε και δυϊκό αριθμό! Για να δυλώνεται άμεσα η ενέργεια που αφορά ένα ζεύγος ανθρώπων και μόνο!
Επιλογικά θα επισημάνω και την ευχαρίστηση της έκπληξης που μπορείς να  νιώθειςς όταν εντοπίζεις μέσα στις σύγχρονες γλώσσες να κατοικεί η ανάσα της δικής σου προγονικής θεϊκής λαλιάς . -Για παράδειγμα, το αρχαίο ελληνικό ρήμα ''δηλέομαι-δηλούμαι'' θα πει ''βλάπτω,καταστρέφω'' .Κι εμείς τώρα χρησιμοποιούμε το πλήκτρο''Delete'' όταν θέλουμε να διαγράψουμε μια λέξη.

--αγγελική---

-αγγελική---Τα κομμάτια της Ιδέας Ελλάδας ως αφετηρία του σύγχρονου Πολιτισμού

Μέχρι τον 15ο αιώνα η ελληνική γη συγκρατούσε στα ματωμένα απ'την σκλαβιά σπλάχνα της τα κατάλοιπα της ελληνικής αρχαιότητας. Πάρα πολλοί από τους κατοίκους της τα είχαν ξεχάσει ,μα εκείνη τα φύλαγε ως το πιο μεγάλο όραμά της. Εκείνη την εποχή οι λόγιοι της Αναγέννησης έσκυβαν πάνω από αρχαία σπαράγματα : χειρόγραφα, επιραφές, νομίσματα ,έργα τέχνης, αντικείμενα καθημερινής χρήσης . Κομμάτια  αρχαίου πολιτισμού πλούτιζαν την φαντασία τους. Παράλληλα γεννήθηκε η ανάγκη τους για την επιστήμη των αρχαίων κειμένων. Προέκυψε μια νέα ομάδα ανθρώπων που δεν υπήρξε όμοιά της στην Ευρώπη μέχρι  τότε : οι ουμανιστές. Όπου εξαπλώθηκε το κίνημά τους ,γέμιζαν οι βιβλιοθήκες με συλλογές αρχαιοτήτων. Βρήκαν έναν κόσμο που τον ονόμασαν ''καλά γράμματα'' και άρχισαν να τον κατοικούν. Το παράδειγμα της ζωής τους το υιοθέτησαν και οι ηγεμόνες της εποχής. Αυτοί, πιο εύποροι καθώς ήταν, έγιναν γρήγορα οι προστάτες των αρχαιοόφιλων σπουδών  .Οι συλλογές των αρχαιοτήτων άρχισαν να στολίζουν  θεαματικά στην Ευρώπη του 17ου αι. Στην συνέχεια ο κλασσικισμός θα δώσει νέα πνοή στην πορεία τους. Κι έτσι, κατά τον 18ο αιώνα θα λειτουργήσουν οι πρώτες μεγάλες συλλογές αρχαιοτήτων:Μουσείο Καπιτολίνο,1743-Βρετανικό Μουσείο,1753-Μουσείο του Λούβρου 1751 κοκ...)
Βιβλιοθήκες-Μουσεία-Ακαδημίες-Αρχαιόφιλες εταιρείες....μέσα απ'αυτά τα κέντρα προετοιμάστηκε η αρχαιόφιλη στροφή.  Η συστηματοποίηση αυτή αυξάνει την ζήτηση αρχαιοτήτων. Και μόλις δύο δεκαετίες πριν η Ελλάδα να  ξεκινήσει την Επανάσταση για την ελευθερία της ,εκεί από το 1800 εως το 1820 κορυφωνόταν η λεηλασία των ελληνικών μνημείων.
 Σήμερα η λεηλασία συνεχίζεται πληγώνοντας την γλώσσα τον πολιτισμό και την ιστορική μας μνήμη.
Αλλά μάλλον σε κάποιους διαφεύγει πως η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα. Είναι κυρίως  Ιδέα. Όσο κι αν την λεηλατούν , άλλο τόσο αυτή θα γονιμοποιεί την Δύναμη και το Πείσμα των υπερασπιστών της. Ας είναι λίγοι. Πάντα ήταν λίγοι και ιδιαίτεροι και σπάνιοι .Γιατί τους πολλούς και τους όμοιους δεν τους καταδέχτηκε ποτέ.
Εικόνες σ'αυτό το απόσπασμα δεν επισυνάπτω. Οι εικόνες δικές σας.Του καθενός από'σας όπως τις έχει στην ψυχή του.
--αγγελική--

Ο Ελύτης της πιο μεταφυσικής αισθητικής...

"Μπροστά στη ράχη της Σέριφος, όταν ανεβαίνει ο ήλιος ,τα πυροβόλα όλων των μεγάλων κοσμοθεωριών παθαίνουν αφλογιστία ''

''η μόνη ηθική δεν είναι παρά  μια συνεχής αναγωγή στο πιο απλουστευτικό είναι μας.''

''Είναι λοιπόν αλήθεια ότι το φως συμβαίνει ν'αναπηδά από την ύστατη ένταση του μαύρου;''

''Το φιλί που δεν εξελίχθηκε ουδέ κατ'ελάχιστον  από καταβαλής κόσμου ,τυχαίνει να είναι το πιο καινούργιο και αμεταχείριστο πράγμα που διαθέτουμε.''

''Σίγουρα κάποια ιστορία ερωτική με διαστάσεις θεϊκές θα προηγήθηκε από τους τεκτονικούς παλμούς και τις ανακατατάξεις των υδάτων όταν γεννήθηκε το ελληνικό αρχιπέλαγος.''

''Αυτό το φως,αυτές οι συστάδες νησιών,τι είναι; Ονειρευόμαστε;''

''Η μαγεία έχει τον τρόπο της. Ακόμα και πάνω απ'τα τείχη της επιστήμης ξέρει κάποτε ν'ανοίγει μια πόρτα για ν'ανασάνουμε''

''αρκεί να'μαστε δεκτικοί-και στο πνεύμα...''

''Η διάταξη των μορφών,η οικονομία,η ευγραμμία,ως και στις πλέον ασήμαντες πτυχώσεις ενός χιτώνα ,υπάγορεύουν μια στάση απέναντι στο προσωπικό δράμα πιο σύμφωνη με το ήθος που έχει διαμορφώσει ένας πολιτισμός,βασισμένος πάνω απ'όλα ,στην αξιοπρέπεια''

''Μια πτυχή της ιδιωτικής στιγμής μας ,επειδή ακριβώς για τους άλλους δεν σημαίνει τίποτα,
αποχτά την δύναμη της μοναδικότητας''

''ΤΙΜΑΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΩ, ΚΤΕΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΗΓΗΣΩ, ΑΜΥΝΟΚΛΕΙΑ, ΜΝΗΣΑΡΕΤΗ, ΜΥΝΝΩ,τι μυστήριο ! Αυτά τα κεφαλαία επάνω στην πέτρα,χωρίς καμιάν άλλη μνεία,κανένα σχόλιο,μας εντοπίζουν. Δημιουργούν την γαλήνη μιας σκιάς μεσα στο εκτυφλωτικό φως του θανάτου''

''Μια κόρη ,τόσο νέα,τόσον ωραία,δεν μπορεί,
κάπου θα εξακολουθεί να φτιάχνει τα μαλλιά της ,γι'αυτό μυρίζει ο αέρας και τα σεντόνια μας,όταν ξυπνούμε είναι αναστατωμένα''

''Η ευγένεια,όταν γίνεται κοινό κτήμα,τρισμεγεθύνεται .
Και τότε ζητά την αναγωγή της στο ελάχιστο''

''Λησμονούμε ότι για μερικούς ανθρώπους η συγγραφή δεν είναι φιλοδοξία,είναι υψηλή αποστολή''

''Μιλώ πέραν από την ανάγκη και πάνω από την ανισότητα των πεπρωμένων'' 

''Η χώρα της αθωότητας χρειάζεται να 'σαι τέλεια αφοπλισμένος για να προχωρήσεις μέσα της. Είναι τόσο αραιός ο αιθέρας εκεί ,που καμιά κοσμοθεωρία δεν αντέχει ,καμιά σοφία δεν έχει πέραση. Μαργαρίτες από σταλαγματιές λάμπουνε πάνω στο δέρμα των ανθρώπων που επέτυχαν να'ναι άνθρωποι και μόνον''

 

''Άν κανένας δεν ανεβαίνει στον Όλυμπο δεν σημαίνει πως ο Όλυμπος παύει να υπάρχει'

 

''Ένας άνθρωπος που κραυγάζει από τον πόνο δεν κάνει-δεν προφταίνει να κάνει-αισθητική΄''

 

'' Ένα ψήλωμα νοητό,που θα χρειαστεί να το ξανανεβούμε για να εκτιμήσουμε σωστά τις διαστάσεις των πραγμάτων γύρω μας''

''Από την στιγμή που τ'αποτέλεσμα μιλάει,ο δημιουργός του παύει να έχει την αποκλειστική ευθύνη.''

''Μια μικρούτσικη ελπίδα ετοιμάζεται ν'αποσπαστεί από την οργή των λαών,όπως από τον μεταξοσκώληκα η πεταλούδα''

''Κάτι πέραν από το προμελετημένο,που όχο μόνον δεν ενοχλεί,αλλά φέρνει τα πράγματα πιο κείθε απ΄την κακομοιριά και πιο δωθε από την πολυτέλεια,στο σωστό ανθρώπινο μέτρο''

''Ένα φωσάκι σαν αυτό που συντηρούν οι άγνωστες δυνάμεις μέσα στον ορυμαγδό της ανθρωπότητας για να τη σώζουν απ'την καταστροφή της''

'' Υπάρχουν πολλοί τρόποι να σηκώνει κανείς τις αντιξοότητες .Και πάνω απ'όλους,η αξιοπρέπεια''

---από τον Ελύτη μας....