Δευτέρα 25 Απριλίου 2016

Ο πυρετός της Ομορφιάς...

Ο Παρθενώνας ήταν και είναι είναι ένα αγνό και τέλειο δείγμα δωρικής αρχιτεκτονικής. Ο Έλγιν θεώρησε ότι θα ήταν άκρως σημαντικό για τις τέχνες να εξασφαλίσει πρωτότυπα δείγματα από κάθε τμήμα του κτιρίου. Αυτά αποτελούνται από ένα κιονόκρανο,πιστές τομές των κιόνων,-ώστε να διακρίνεται η ακριβής καμπύλη που χρησιμοποιήθηκε στις ραβδώσεις,μια τρίγλυφο,-στοιχεία από το γείσο καθώς και μερικά από τα μαρμάρινα πλακίδια με τα οποία στεγάζονταν το περιστύλιο .Έτσι δεν θα επωφελούνταν μόνο ο γλύπτης μελετώντας κάθε στοιχείο της τέχνης του,καμωμένο στον χρυσό αιώνα του Περικλή από τον ίδιο τον Φειδία -ή σύμφωνα με τις οδηγίες του ,αλλά και ο πρακτικός αρχιτέκτονας θα μπορούσε να εξετάσει κάθε λεπτομέρεια του κτιρίου -ακόμα και τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται ο σπόνδυλοι των κιόνων χωρίς την χρήση κονιάματος ,ωστε να δίνουν την αίσθηαη ενιαίων όγκων.
 Η αρχική πρόσβαση στην Ακρόπολη από την πεδιάδα των Αθηνών ήταν μια μακριά σκάλα που άρχιζε στη βάση του Αρείου Πάγου και κατέληγε στα Προπύλαια. Τα Προπύλια ήταν μια εξάστηλη στοά με δύο πτέρυγες,στεφανωμένη με ένα αέτωμα,Ο στολισμός με γλυπτά δεν μπορεί να διαπιστωθεί,αφού ο θρυγκός και το αέτωνα είναι κατεστραμμένα .Ο Έλγιν απέσπασε ένα δωρικό κι ένα ιωνικό κιονόκρανο από τα ερείπια.Δεξιά των Προπυλαίων υπήρχε ένας ναός αφιερωμένος στην άπτερο Νίκη.Αυτός ο ναός είχε ανεγερθεί από την πώληση λαφύρων ,τα οποία συγκεμτρώθηκαν στους ένδοξούς αγώνες για τηνελευθερία,στο Μαραθώνα,στη Σαλαμίνα και στις Πλαταιές.στη ζωφόρο ου είχαν λαξευτεί πολλά επεισόδια από τις αξιομνημόνευτες αυτές μάχεςΤα μόνα τήματά της που διέφυγαν τις καταστροφές των βαρβάρων είχαν ενσωματωθεί στον τοίχο μιας γειτονική πυριτιδαποθήκης και το ωραιότερο κομμάτι είχε τοποθετηθεί ανάποδα. χρειάστηκε όλη η επιρροή του λόρδου Έλγιν στην ΄Πύλη και πολύ μεγάλη επιμονή για 'αφαιρεθούν τα κομμάτια.Τελικά το κατάφερε-Αυτά απεικονίζουν τους Αθηναίους να πολεμούν σώμα με σώμα με του; Πέρσες. το πνεύμα με το οποίο απεικονίζονται τα συμπλέγματα των μαχητών είναι θαυμάσιο-συγκεκριμένα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την άμιλλα τεσσάρων πολεμιστών που προσπαθούν να διασώσουν το νεκρό σώμα ενός από τους συντρόφους τους,πράγμα που εκφράζεται με ασυνήθιστη ζωντάνια.Αυτά τα ανάγλυφα και μερικά από τα πολύτιμα γλυπτά,αφού αφαιρέθηκαν ,μεταφέρθηκαν στον ''Μέντορα'',ένα πλοίο που ανήκε στο λόρδο Έλγιν και που δυστυχώς ναυάγησε έξω απ'τα Κύθηρα.Έγινε κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασωθεί το πολύτιμο φορτίο.Διασώθηκαν μόνο μερικά κιβώτια...

Παρασκευή 22 Απριλίου 2016

ελγίνεια ήταν η μεθόδευση -όχι τα Γλυπτά...

Το 1799,έτος  που ο λόρδος Έλγιν διρίστηκε πληρεξούσιος πρέσβης της αυτού μεγαλειότητας στην Οθωμανική Πύλη ,έτυχε να συναναστρέφεται τακτικά με τον κύριο Χάρρισσον, έναν ιδιαίτερα φημισμένο αρχιτέκτονα στη δυτική Αγγλία ,ο οποίος είχε παρουσιάσει εκεί ποικίλα και πολύ λαμπρά δείγματα της επαγγελματικής του δεινότητας ,ιδίως σε ένα δημόσιο κτίριο ελληνκής αρχιτεκτονικής σττο Τσέστερ. Ο κύριος Χάρρισσον εξάλλου είχε κάνει πολυετείς σπουδές στη Ρώμη. Γι'αυτό ο λόρδος Έλγιν τον συμβουλεύτηκε για τα ενδεχόμνα οφέλη του από την τέχνη της Ελλάδας,σε περίπτωση που θα βρισκόταν η δυνατότητα να μελετηθούν επακριβώς η αρχιτεκτονική και η γλυπτική της αρχαίας Ελλάδας. Ο κύριος Χάρρισσον είχε την πεποίθηση πως μολονότι υπήρχαν ακριβείς μετρήσεις των κτιρίων της Αθήνας, ένας νέος καλλιτέχνης ποτέ δεν θα μπορούσε να σχηματίσει εικόνα των λεπτομερειών,των συνδυασμών και της γενικής αίσθησης ,χωρίς να έχει μπροστά του μια απτή αναπαράστασή τους,όπως  μόνο τα εκμαγεία μπορούν να προσφέρουν Αυτή η άποψη αποτέλεσε το κίνητρο για τις επιδιώξεις του λόρδου Έλγιν στην Ελλάδα. Σκέφτηκε πως έπρεπε να επωφεληθεί από τις οποιεσδήποτε ευνοϊκές συνθήκες θα μπορούσε να του προσφέρει η ιδιότητά του ως πρεσβευτή .Θα έπρεπε βέβαια  να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο γλύπτες,αλλά και αρχιτέκτονες και σχεδιαστές για να περισώσουν από τη λήθη ,με κάθε διεξοδική σχολαστικότητα,όσα αρχιτεκτονικής και γλυπτικής είχαν διασωθεί από τις καταστροφές του χρόνου και τους βανδαλισμούς των κατακτητών. Πρότεινε στην κυβέρνηση της αυτού μεγαλειότητας να στείλει επιτόπου διάσημους Άγγλους καλλιτέχνες ,άξιους να συγκεντρώσουν αυτές τις πληροφορίες.Οι υπουργοί όμως αρνήθηκαν να ασχοληθούν με αυτήν την υπόθεση.Τότε ο λόρδος αποφάσισε να προσλάβει με δικά του έξοδα κάποιους από τους καλλιτέχνες, Η αμοιβή για την εργασία τους ξεπερνούσε όμως κατά πολύ τις δυνατότητές του. Ωστόσο ,όταν έφτασε στην Σικελία είχε την μεγάλη τύχη να πείσει τον Τίττα Λουζιέρι ώστε ν'αναλάβει την εκτέλση του σχεδίου του.Ο Λουζίέρι είχε βαθιά γνώση των τεχνών,απεριόριση καλαισθησία ,και την πιο σχολαστική ακρίβεια στην αντιγραφή οποιουδήποτε θέματος επρόκειτο ν'αναλάβει. Προσέλαβε τους πιο διάσημους formatori,οι οποίοι θα κατασκεύαζαν matreformi (μήτρες) για τα εκμαγεία-όπως επίσης τον σινιόρ Μπαλέστρα ,τον πρώτο αρχιτέκτονα του τόπου,και τον Ιττάρ,έναν νέο άνδρα με μεγάλο ταλέντο,οι οποίοι θ'αναλάμβαναν το αρχιτεκτονικό μέρος του σχεδιίου- και τέλος κάποιον Τεοντόρε,έναν Κλμούκο,ο οποίος είχε διακριθεί  στη Ρώμη για την δεξιοτεχνία του ως σχεδιαστή. Ο λόρδος Έλγιν απέσπασε από την τουρκική κυβέρνηση την άδεια να εγκαταστήσει αυτούς τους έξι καλλιτέχνες στην Αθήνα,όπου και έφεραν εις πέρας τις εργασίες σε διάρκεια τριών ετών,με την επιτήρηση του Λουζιέρι. Τελικά το σχέδιο του Έλγιν πραγματοποιήθηκε από κάθε άποψη.

Τετάρτη 20 Απριλίου 2016

Τα ''Φτερά'' που μας πήραν ,να τα θυμόμαστε !

 Ο Έλγιν μοιάζει να ξεκίνησε με αγαθούς σκοπούς επιδιώκοντας να αναστηλώσει το νεοσύστατο μέγαρό του με ελληνικές αρχαιότητες αλλά και να δωρίσει στις τέχνες και τον πολιτισμό πιστά αντίγραφα των αριστουρφημάτων της κλασικής τέχνης. Η βρετανική κυβέρνηση αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει μια τέτοια αποστολή,οπότε αποφάσισε να το κάνει με δικά του έξοδα.Το 1800 έφερε στην Ελάδα τον Τζοβάννι Μπαττίστα Λουζιέρι ,έναν φημισμένο τοπογρλαφο ,καθώς και μια ομάδα ειδικευμένων κατασκευαστών γύψινων εκμαγείων. Επιπλέον εξασφάλισε ειδική άδεια ώστε οι απεσταλμένοι του να μπορέσουν να εργαστούν στην απαγορευμένη ως τότε Ακρόπολη. Το πράγμα όμως δεν σταμάτησε εκεί. Εκμεταλλευόμενος την μοναδική συγκυρία που περιέβαλε την πρεσβεία του-καθώς η Αγγλία μετατράπηκε ξαφνικά σε κύριο προστάτη και εγγυητή της Οθωμανικής ακεραιότητας- ο Έλγιν απέσπασε από τον σουλτάνο Σελίμ Γ' ένα δεύτερο φιρμάνι, το οποίο έφερε λαχανιασμένος στην Αθήνα τον Αύγουστο του 1801 ο Φίλιπ Χάντ,φιλόλογος και ιερέας της βρετανικής πρεσβείας. η άδει αυτή επέτρεπε στους απεσταλμένους του Έλγιν να στήσουν ικριώματα γύρω από τα μνημεία της Ακρόπολης,να διενεργήσουν παντός είδους ανασκαφές και να αποσπάσον μάρμαρα με ανάγλυφα ή επιφραφές  Η καλλιτεχνική ομάδα δεν άργησε να μετατραπεί σε συμμορία,η οποία κεντρισμένη από τον πρέσβη,αλλά και τις μεγάλες δυνατότητες κέρδους, επιδόθηκε σε μοναδικούς βανδαλισμούς.  Αφαιρέθηκαν βιαίως τμήματα από την ζωφόρο,τα εναέτια και τις μετόπες του Παρθενώνα, λεηλατήθηκε ο γλυπτός διάκοσμος από τον ναό της Απτέρου Νίκης, αποσπάστηκαν αρχιτεκτονικά  μέλη και γλυπτά από τα Προπύλαια και το Ερέχθειο. Από τον Παρθενώνα μόνο αρπάχτηκαν 56 πλάκες της ζωφόρου ,15 μετόπες και 17 εναέτιες μορφές. Η Αττική η Πελοπόνησος και οι Κυκλάδες λεηλατήθηκαν.Αποσπάστηκαν και λαφυραγωγήθηκαν πολύτιμα μάρμαρα,όπως φατνώματα από το Θησείο,από το θέατρο του Διονύσου,ένα κολοσσιαίο άγαλμα του θεού,δύο κεφαλές φιλοσόφων από την Ακρόπολη,αρχιτεκτονικά μέλη από την Πνύκα και τις Μυκήνες κι ένας βωμός από την Δήλο. Η απληστία τους έφτασε σε σημείο να επιθυμούν να μεταφέρουν ολόκληρο το Ερέχθειο,αν βρισκόταν στον Πειραιά ένα μεγάλο αγγλικό πολεμικό πλοίο,το μνημείο του Λυσικράτους,αν δεν αντιδρούσαν οι Καπουτσίνοι μοναχοίπου το χρησιμοποιούσαν ως βιβλιοθήκη...την Πύλη των Λεόντων των Μυκηνών ,,,,αν δεν ήταν τόσο βαριές οι πέτρες!
(έπεται συνέχεια...)

Τρίτη 19 Απριλίου 2016

Η λεηλατημένη ομορφιά σκόπευε ν' αναγεννήσει την Ευρώπη και τον Πολιτισμό...

Ως το τέλος του 17ου αι. οι συλλογές των αρχαιοτήτων πληθαίνουν θεαματικά στην Ευρώπη. Ο Κλασικισμός του 17ου και 18ου αι, θα δώσει νέα πνοή στις σχετικές έρευνες. Ήδη το 1586 η ίδρυση στο Λονδίνο του Κολεγίου των Αρχαιοφίλων προοιωνίζεται τις μεγάλες συσσωματώσεις των ειδικευμένων λογίων-δημόσιες και ιδιωτικές.. Κατά τον 18ο αιώνα θα λειτουργήσουν και οι πρώτες μεγάλες δημόσιες συλλογές αρχαιοτήτων:Μουσείο Καπιτολίνο ,1743-Βρετανικό Μουσείο 1753-μουσείο του Λούβρου,1791). Μέσα από τα κέντρα αυτά-τά μουσεία,τις βιβλιοθήκες,τις ακαδημίες και τις αρχαιόφιλες εταιρίες προετοιμάζεται η αρχαιολογική στροφή. Οι θεωρητικές συνθέσεις,όπως είναι ευνόητο, στηρίζονται στην μελέτη των αρχαιοτήτων. Οι μεθοδικές κατατάξεις απαιτούν την συγκέντρωση μιας ικανής μάζας υλικού. Η ζήτηση των αρχαιοτήτων αυξάνεται σημαντικά κατά την περίοδο των μεγάλων αυτών συστηματοποήσεων. Η νέα επιστήμη αποζητά τη επαφή της με την Ελλάδα και τις αρχαιότητές της από την ομηρική ως την ελληνιστική εποχή. Το πλήθος των σημαντικών συλλογών ελληνικών αρχαιοτήτων που συστήνονται στη Δύση μαρτυρεί το εύρος και την ένταση της λεηλασίας των αρχαιοτήτων. Τα δύο κύρια ρεύματα περιηγητών στις ελληνικές περιοχές με αρχαιολογικό ενδιαφέρον προέρχονται από την Αγγλία και τη Γαλλία. Αυτό που αξίζει να τονιστεί-γιατί εξηγεί και μελλοντικές συμπεριφορές-είναι το γεγονός πως το γαλλικό αρχαιολογικό ρεύμα του 18ου αι. είναι κυρίως υπόθεση των ελληνιζόντων λογίων και συγγραφέων,ενώ η αγγλική αρχαιολογική κίνηση είναι περισσότερο θέμα αρχιτεκτόνων.
 Η θήρα των ελληνικών αρχαιοτήτων δεν εξαντλείται στις επιχειρήσεις των Γάλλων και των Βρετανών.Οι Γενουάτες,οι Ενετοί,οι Καταλανοί,οι Ρώσοι-κατά την διάρκεια της παρουσίας τους στις ελληνικές περιοχές λαφυραγώγησαν κι αυτοί αρχαίους θησαυρούς.
(έπεται συνέχεια...)

Όταν ξεκίνησε το πάθος του κόσμου για την ιερή ελληνική Τέχνη...

Στις δύο τελευταίες προεπαναστατικές δεκαετίες αναπτύχθηκε η κορυφαία φάση της λεηλασίας των ελληνικών μνημείων .Η εικοσαετία 1880-1820 παραμένει κρίσιμη από πολλές πλευρές για τον χώρο της ανατολικής μεσογείου .Κατά την περίοδο αυτή εντείνεται ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή, η αυτοκρατορία των σουλτάνων κλυδωνίζεται και εμπλέκεται σε καταστροφικούς πολέμους. Η κατάρρευση φαίνεται αναπόφευκτη .Η αυτοκρατορία υποχωρεί σταδιακά και αμετάκλητα και τίθεται υπό ευρωπαϊκή κηδεμονία. Η Ανατολή καθίσταται  πόλος έλξης των περιηγητών. Κατά τις δύο αυτές δεκαετίες επισκέφτηκαν τις ελληνικές περιοχές περισσότεροι ξένοι απ'όσους τις επισκέφτηκαν κατά την διάρκεια όλου του 18ου αιώνα- ο οποίος έχει χαρακτηριστί ως ο κατεξοχήν αιώνας της πριέργειας και της περιήγησης. Επιπλέον τα σχετικά με την Ελλάδα συγγράμματα πολλαπλασιάζονται,και οι περηγητές συνθέτουν πολυσέλιδα και πολύτιμα ΄ργα προκειμένου να αποδώσουν την εμπειρία τους. Έμποροι, λογοτέχνες, ιερωμένοι,τεχνικοί του στρατού, αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες, διπλωμάτες, λόγιοι, κοσμοπολίτες και φιλοπερίεργοι, μυστικοί απεσταλμένοι, τυχοδιώκτες και φυγάδες συνθέτουν το πολύχρωμο καλειδοσκόπιο του προεπαναστατικού περιηγητισμού στην Ελλάδα. Ανεξαρτήτως των ιδιοτήτων τους και των κινήτρων τους ,όλοι λίγο-πολύ αρχαιολογούν. Δυστυχώς όμως δεν περιορίζονται πάντοτε στην περιγραφική αρχαιολογία-οι περισσότεροι προτιμούν την συλλεκτική. Το κυνήγι των ελληνικών θησαυρών προσλαμβάνει αιφνίδια μοναδικές διαστάσεις.Οι προσπάθειες για πρόσκτηση ελληνικών κειμηλίων,ιδίως γλυπτών ή ανάγλυφων μαραμάρων, κυριεύει όλο και περισσότερους, οι οποίοι συρρέουν από κάθε γωνιά της Ευρώπης στις ελληνικές περιοχές τις οποίες  τις βλέπουν σαν ένα ανεξάντλητο και ανεκμετάλλευτο ορυχείο. Κι όμως ,ούτε η εξωτερική απειλή, ούτε η εσωτερική διάλυση δεν επαρκούν για να δικαιολογήσουν το εύρος του φαινομένου. Κατά την εποχή αυτή ολοκληρώνεται αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί αρχαιολογική στροφή των ελληνικών σπουδών.


(έπεται συνέχια....)

Παρασκευή 15 Απριλίου 2016

η αέναη Ιδέα της Ομορφιάς-Αφροδίτης

364 π.Χ.-ή εκεί γύρω...Ο Πραξιτέλης,ένας από τους πιο διάσημους γλύπτες της αρχαιότητας και ο πιο γνωστός των αττικών γλυπτών του 4ου αι.π.Χ. ,βρίσκεται στην κορύφση της σταδιοδρομίας του.
Φιλοτεχνεί την Αφροδίτη της Κνίδου. Αυτή θα γίνει ένα από τα πιο αγαπημένα αγάλματα της αρχαιότητας,που θα μνημονεύεται επίμονα από τομ 4ο αι.π.Χ . έως τον 12ο αι.μ.Χ. ,τόσο με την μορφή αντιγράφων ,όσο και σε γραπτές πηγές.
 Ο Πραξιτέλης φαντάζεται την ομορφιά της θεάς μέσα από το συναίσθημα που του προκαλεί η γνώση της επίγειας ομορφίας . Ο Πλάτωνας γράφει στο ''Συμπόσιο'' ότι για ν'αγγίξουμε την τελειότητα πρέπει να γνωρίζουμε τα λιγότερο ατελή πλάσματα της επίγειας ομορφιάς. Αυτή η γνώση γεννά μέσα μας συναισθήματα που μας οδηγούν σε τέλεια δημιουργήματα. Ο Πραξιτέλης φαίνεται να επηρεάζεται από αυτά τα λόγια. Χρησιμοποιεί ως μοντέλα δύο  εταίρες που  αγαπούσε και θαύμαζε.Την Φρύνη για το σώμα και την Κρατίνη για το πρόσωπο της Αφροδίτης. Στην πορεία η έμπνευση από την ίδια την θεά έρχεται γενναιόδωρη.
 Το πολύτιμο παριανό μάρμαρο δέχεται την σμίλη της υψηλής αισθητικής. Το αριστούργημα γεννιέται. Ο γλύπτης το τοποθετεί στο εργαστήρι του για να το πουλήσει. Οι Κνίδιοι ,που είχαν ζητήσει ήδη μια Αφροδίτη  αγοράζουν  το έργο και το τοποθετούν στο ιερό της Αφροδίτης,της Εύπλοιας,της προστάτιδας των θαλάσσιων ταξιδιών

 Σήμερα σώζονται περισσότερα από 250 αντίγραφα από την Αφροδίτη της Κνίδου.Περίπου τα 70 από αυτά έχουνφυσικό μέγεθος Στην ελληνιστική και την ρωμαϊκή εποχή αντιγράφεται όσο κανένα άλλο ελληνικό κλασσικό άγαλμα.

 Η Ιδέα της Κνίδιας Αφροδίτης θα στηρίζει  αέναα και ακατάπαυστα
την αισθητική της ανθρωπότητας
-Θα την αναβαθμίζει.
Είμαι σίγουρη.
--αγγελική---


Δευτέρα 11 Απριλίου 2016

Ο δικός μας ''Αποξυόμενος της Κροατίας''

Βυθισμένος στη σιωπή του ,σε βάθος 45 μέτρων,στην αγκαλιά του βυθού της Αδριατικής...






Το χάλκινο άγαλμα αθλητή, ύψους 192 εκατοστών, ανασύρθηκε από το βυθό της θάλασσας μεταξύ της νησίδας Βέλε Οριούλε και του νησιού Λόσινι το 1998. Είναι το μεγαλύτερο χάλκινο άγαλμα που βρέθηκε μέχρι σήμερα....!

...και βγήκε στον ήλιο αποζητώντας ταπεινά φροντίδα και φως
 
και οι Κροάτες αρχαιολόγοι,με κόπο και αγάπη,με φροντισμένα εσωτερικά στηρίγματα,του έδωσαν πάλι την αγέρωχη μορφή του.
 
 
 
..και μοιάζει σαν ποτέ να μην έλειψε...
 
 
 το φως πλημμύρισε πάλι την καρδιά του..
 
 
πάτησε γερά στην γη και στην μνήμη που τον γέννησε,πολύ πριν γίνει αντίγραφο της αλήθειας της ελληνικής ...
 
 ψάχει ίσως την στλεγγίδα του για ν'αφαιρέσει λάδι και σκόνη αιώνων από στο σώμα του-αλλά εμείς την βλέπουμε στην αρχετυπική κίνηση των όμορφων χεριών του...
 
 ..ακούμε τις προσταγές του ''καλού και αγαθού'' από τα χείλη του...αν θελήσουμε..
 
 
...και οι άνθρωποι μένουν ενεοί μπροστά στην ελληνική ομορφιά που τους αιώνες διασχίζει...